Vorbulla polare është shembur në nëntor — dhjetori do na sjellë këto surpriza

Bota

Vorbulla polare është shembur në nëntor — dhjetori do

Midis 10 dhe 12 nëntorit, stratosfera e Arktikut përjetoi një ngjarje meteorologjike të paprecedentë në regjistrimet historike moderne. Vorbulla polare pësoi një shembje të papritur, duke thyer rekordin e mëparshëm — të vendosur më 28 nëntor — me më shumë se dy javë e gjysmë. 

Pavarësisht natyrës së jashtëzakonshme të këtij vëzhgimi (në të dhëna që datojnë që nga viti 1958), evolucioni atmosferik i parashikuar për javët në vijim nuk tregon për një fillim të menjëhershëm të të ftohtit ekstrem në Europë.

licensed-image.jpg

Dinamika e Ngrohjes së Papritur Stratosferike

Për të kuptuar origjinën e këtij fenomeni, duhet të vëzhgohen kushtet rreth tridhjetë kilometra mbi Tokë, në stratosferën polare, në nivelin izobarik prej 10 hPa. Gjatë vjeshtës dhe dimrit, vorbulla polare stratosferike funksionon zakonisht si një "çark" gjigant ajri tejet të ftohtë, i cili rrotullohet nga perëndimi në lindje dhe — i shtyrë nga erëra të fuqishme perëndimore — i mban masat ajrore më të ftohta të përqendruara në gjerësi të larta gjeografike.

Në dhjetëditëshin e dytë të nëntorit, ky ekuilibër u prish papritur. Në gjerësinë gjeografike 60 gradë në veri, rrymat zonale ndryshuan drejtim, duke filluar të fryjnë nga lindja në perëndim — një gjendje që teknikisht përkufizohet si "Ngrohje e Madhe e Papritur Stratosferike" (Major Sudden Stratospheric Warming - SSW).

Vorbulla polare.png

Një Çrregullim i Shkurtër i Pasuar nga një Rimëkëmbje e Shpejtë

Në perceptimin e publikut, lajmi për shembjen e vorbullës polare lidhet pothuajse gjithmonë me ardhjen e afërt të temperaturave të ngrirjes, të ngjashme me ato siberiane, dhe reshjeve të borës që mund të arrijnë deri në zonat e ulëta. Megjithatë, fizika atmosferike zbulon mekanizma më kompleksë, ku koha luan një rol vendimtar në përcaktimin e ndikimeve që ndihen në sipërfaqe. Që një çrregullim stratosferik të ndryshojë ndjeshëm kushtet e motit në gjerësitë gjeografike të mesme, anomalia termike dhe dinamike duhet të përhapet drejt poshtë, duke arritur në troposferë brenda një harku kohor prej një deri në tre javë.

Në rastin konkret, ngjarja u zhvillua aq shpejt, saqë forca e saj u shpërnda përpara sa të mund të zbriste në nivelet më të ulëta të atmosferës — pikërisht aty ku formohen retë dhe sistemet e motit që ndikojnë drejtpërdrejt në territorin tonë.

Skenarët e motit për Europë në dhjetor

Pasojat e këtij riorganizimi të shpejtë në lartësi të mëdha ndikojnë drejtpërdrejt në parashikimin e motit për muajin dhjetor në të gjithë Evropën dhe pellgun e Mesdheut. Kur vorbulla polare bëhet kompakte dhe përshpejtohet, rryma atmosferike në gjerësitë gjeografike të mesme priret të marrë një formë të ngushtë dhe zonale, duke lëvizur kryesisht nga perëndimi në lindje me valëzime minimale.

Ky konfigurim pengon lëvizjen e ajrit tejet të ftohtë drejt jugut, duke e bërë të pamundur që kushte të rënda dimërore ose valë të zgjatura të të ftohtit kontinental-arktik të prekin Italinë gjatë dhjetë ditëve të para të muajit. Ndonëse disa parashikime fillestare nga modelet sugjeronin një dyndje të ajrit të ftohtë drejt gadishullit italian, përditësimet e mëvonshme e kanë zbehur këtë mundësi.

Si do të ndikojë në Shqipëri?

Për sa i përket territorit shqiptar dhe Ballkanit Perëndimor, ky skenar i vorbullës polare kompakte përkthet në një fillim dhjetori kryesisht të qëndrueshëm dhe pa reshje të jashtëzakonshme dëbore apo ngrica skajore.

Ndonëse temperaturat do të pësojnë uljet e zakonshme sezonale, mungesa e një shpërthimi të ftohti arktik nënkupton se muaji do të nisë me kushte moti relativisht të buta për periudhën, ku mbizotërojnë vranësirat kalimtare dhe intervalet me diell, pa rrezikun e valëve të acartë që shpesh shoqërojnë destabilizimet e forta të stratosferës.

ME TE LEXUARAT

NA SHKRUAJ

Portali Lajmifundit sjell Lajme nga Shqipëria, rajoni dhe bota në kohë rekord. Ju lutemi na kontaktoni nëse doni të kontribuoni me informacione të vlefshme për publikim në portalin tonë.

Kliko për më shumë informacion