Për ju që nuk i dini, këto janë 5 fakte shumë interesante rreth planetit Mars

Marsi, i njohur si Planeti i Kuq, ka shumë më tepër të përbashkëta me Tokën nga sa mund të mendojmë. Të dy planetët kanë akuj polarë, vullkane gjigante, lugina, kratere dhe fusha me duna. Megjithatë, kushtet ekstreme dhe historia e tij gjeologjike e bëjnë Marsin një botë krejt të veçantë.

Falë sondave, orbituesve dhe roverëve që kanë eksploruar sipërfaqen dhe atmosferën e tij, shkencëtarët kanë zbuluar gjithnjë e më shumë për këtë planet misterioz.

Ja pesë fakte interesante që e bëjnë Marsin edhe më mbresëlënës.

1. Perëndimet e diellit në Mars janë blu
Në Tokë, perëndimet e diellit zakonisht shfaqen me nuanca të kuqe, rozë dhe portokalli. Në Mars ndodh e kundërta: qielli pranë horizontit mund të marrë një ngjyrë blu gjatë perëndimit të diellit.

Kjo lidhet me pluhurin e imët dhe të kuq që gjendet në atmosferën marsiane. Grimcat e këtij pluhuri shpërndajnë dritën në një mënyrë të ndryshme nga atmosfera e Tokës, duke bërë që ngjyrat blu të bëhen më të dukshme pranë horizontit në fund të ditës.

Edhe Dielli duket ndryshe nga Marsi. Meqenëse planeti është më larg Diellit se Toka, ai shfaqet më i vogël dhe më pak i ndritshëm në qiellin marsian.

2. Në Mars ka “tornado” pluhuri
Sipërfaqja e Marsit përshkohet nga vorbulla pluhuri që njihen si ‘dust devils’. Ato ngjajnë me tornado të vogla dhe krijohen kur rrezet e Diellit ngrohin tokën, duke bërë që ajri i ngrohtë të ngrihet dhe të fillojë të rrotullohet.

Këto vorbulla mund të ngrihen në ajër duke marrë me vete sasi të mëdha pluhuri dhe, ndërsa lëvizin, lënë pas tyre gjurmë karakteristike në sipërfaqen e planetit.

Të dërguarit e NASA-s i kanë fotografuar dhe filmuar këto fenomene. Roveri Perseverance, për shembull, ka regjistruar edhe tinguj shumë të dobët elektrikë të krijuar nga një prej këtyre vorbullave teksa kalonte pranë tij.

3. Marsi ka vullkanin më të lartë në Sistemin Diellor
Në Mars ndodhet Olympus Mons, vullkani më i madh i njohur në të gjithë Sistemin Diellor.

Ai ngrihet rreth 25 kilometra mbi sipërfaqen përreth, duke qenë afërsisht dy herë e gjysmë më i lartë se mali Everest. Përmasat e tij janë aq të jashtëzakonshme sa baza e vullkanit është mjaftueshëm e madhe për të mbuluar një sipërfaqe të krahasueshme me shtetin amerikan të Arizonës.

Shkencëtarët mendojnë se aktiviteti vullkanik në Mars ka vazhduar për miliarda vite dhe Olympus Mons mund të ketë qenë aktiv deri rreth 2–3 miliardë vite më parë.

4. Marsi ka dy hëna
Ndryshe nga Toka, e cila ka një Hënë, Marsi ka dy satelitë natyrorë: Phobos dhe Deimos.

Astronomi Asaph Hall i zbuloi të dyja në vitin 1877. Ato janë shumë më të vogla dhe kanë forma të parregullta, ndërsa sipërfaqet e tyre janë të mbuluara me kratere të krijuara nga përplasjet me trupa të tjerë qiellorë.

Phobos është më i madhi prej tyre dhe ndodhet shumë pranë Marsit. Ai e përshkon orbitën e planetit rreth tre herë gjatë një dite marsiane. Deimos është më larg dhe i nevojiten rreth 30 orë për të përfunduar një orbitë.

Të dy satelitët janë të lidhur në mënyrë gravitacionale me Marsin, ndaj gjithmonë i tregojnë planetit të njëjtën anë.

5. Marsi ka edhe “tërmete”
Ashtu si Toka ka tërmete, Marsi ka atë që shkencëtarët e quajnë “marsquakes”, pra lëkundje sizmike në sipërfaqen e planetit.

Misioni i NASA-s InSight vendosi në Mars një instrument shumë të ndjeshëm, të quajtur sizmometër, për të regjistruar këto lëkundje. Gjatë rreth katër viteve, ai regjistroi më shumë se 1,300 tërmete..

Duke studiuar këto lëkundje, shkencëtarët mund të mësojnë më shumë për strukturën e brendshme të Marsit dhe mënyrën se si janë formuar e ndryshuar planetët shkëmborë si Toka dhe Marsi.

Marsi mund të duket si një botë e thatë dhe e pajetë, por pas sipërfaqes së tij të kuqe fshihet një histori jashtëzakonisht komplekse. Nga perëndimet blu dhe vorbullat e pluhurit, te vullkani gjigant, dy hënat e vogla dhe “tërmetet” marsiane, çdo zbulim i ri tregon se Planeti i Kuq është shumë më dinamik nga sa duket.