Ndryshojnë tarifat në qarkullim, dyfishohet taksa e makinave, hiqen lehtësirat për automjetet elektrike

Qeveria ka përgatitur një reformë të gjerë të taksimit të karburanteve dhe automjeteve, e cila parashikon heqjen e taksës së qarkullimit prej 27 lekësh për litër për benzinën dhe naftën, por njëkohësisht rritjen e ndjeshme të taksave vjetore për automjetet.

Ndryshimet, që synohet të zbatohen nga 1 janari 2027, pritet të krijojnë mundësinë për uljen e çmimit të karburanteve me 32.4 lekë për litër, përfshirë efektin e TVSH-së. Nga ana tjetër, drejtuesit dhe pronarët e automjeteve do të përballen me detyrime më të larta vjetore, ndërsa për herë të parë në skemën e re parashikohet taksim edhe për automjetet elektrike dhe rimorkiot. Efekti neto i reformës në buxhetin e shtetit vlerësohet negativ, në rreth 5 miliardë lekë në vit.

Ndryshimet janë pjesë e projektligjit “Për disa ndryshime në ligjin nr. 9975, datë 28.7.2008, ‘Për taksat kombëtare’”, të hartuar nga Ministria e Financave.

Sipas dokumentit, të konsultuar nga ekofin.al, objektivi kryesor është lehtësimi i kostove të karburanteve për qytetarët dhe bizneset, duke zhvendosur një pjesë të barrës fiskale nga konsumi i përditshëm i benzinës dhe naftës drejt taksimit vjetor të mjeteve.

Karburantet, hiqet taksa prej 27 lekësh për litër, efekti total 32.4 lekë

Ndryshimi më i rëndësishëm lidhet me heqjen e plotë të taksës së qarkullimit për benzinën dhe gazoilin, e cila aktualisht është 27 lekë për litër.

Duke qenë se mbi këtë taksë aplikohet edhe TVSH-ja prej 20%, efekti i përgjithshëm fiskal i heqjes së saj arrin në 32.4 lekë për litër. Nga kjo shumë, 27 lekë përfaqësojnë taksën e qarkullimit dhe 5.4 lekë efektin e TVSH-së.

Kjo do të thotë se, nëse ulja e barrës fiskale do të reflektohej plotësisht në çmimin e shitjes, një litër karburant që kushton aktualisht 180 lekë mund të shitej për 147.6 lekë, duke supozuar se faktorët e tjerë që ndikojnë në çmim mbeten të pandryshuar.

Megjithatë, Ministria e Financave thekson se ulja përfundimtare e çmimeve do të varet edhe nga zhvillimet në tregjet ndërkombëtare, kursi i këmbimit, kostot e furnizimit dhe shpërndarjes, si dhe kushtet e konkurrencës në tregun vendas.

Aktualisht, përveç taksës së qarkullimit, karburantet ngarkohen me akcizë prej rreth 39.38 lekësh për litër, taksë karboni prej 1.5 lekësh për benzinën dhe 3 lekësh për gazoilin, si dhe TVSH prej 20%.

Heqja e taksës së qarkullimit nuk prek këto detyrime të tjera.

Sipas relacionit, të ardhurat e parashikuara për vitin 2027 nga taksa e qarkullimit arrijnë në 26 miliardë lekë, ndërsa TVSH-ja e aplikuar mbi këtë taksë gjeneron rreth 5.2 miliardë lekë. Në total, buxheti pritet të humbasë rreth 31.2 miliardë lekë nga heqja e saj.

Dyfishohet komponenti fiks i taksës vjetore të automjeteve

Për të kompensuar humbjen e të ardhurave nga karburantet, projektligji parashikon një rritje të konsiderueshme të taksës vjetore të automjeteve.

Aktualisht, kjo taksë llogaritet mbi bazën e cilindratës, vjetërsisë së automjetit dhe një vlere fikse sipas llojit të karburantit.

Për automjetet me naftë, vlera fikse aktuale është 12.5 lekë, ndërsa për ato me benzinë 10 lekë.

Sipas propozimit të ri, për automjetet me cilindratë deri në 2,000 cm³, komponenti fiks do të dyfishohet, duke arritur në 25 lekë për naftën dhe 20 lekë për benzinën dhe gazin.

Për automjetet me cilindratë mbi 2,000 cm³, vlerat do të jenë edhe më të larta, përkatësisht 26 lekë për naftën dhe 21 lekë për benzinën dhe gazin.

Për autobusët parashikohen vlerat 25 lekë për naftën dhe 20 lekë për benzinën dhe gazin.

Kjo nënkupton se vetëm komponenti fiks i formulës së taksimit do të rritet me 100% për automjetet deri në 2,000 cm³, ndërsa për ato mbi këtë kufi rritja do të jetë 108% për naftën dhe 110% për benzinën.

Megjithatë, rritja përfundimtare e detyrimit vjetor për çdo automjet do të varet edhe nga koeficientët e rinj të vjetërsisë, të cilët projektligji parashikon t’i ndryshojë.

Një tjetër risi është përfshirja në skemën e taksimit edhe e automjeteve me vjetërsi nga zero deri në tre vjet, të cilat aktualisht nuk i nënshtrohen kësaj takse.

Kjo zgjeron bazën e taksimit dhe përfshin edhe pronarët e automjeteve relativisht të reja.

Ministria e Financave parashikon që ndryshimet në formulën e taksës vjetore të mjeteve të përdorura të transportit të gjenerojnë rreth 32.3 miliardë lekë të ardhura totale në vit.

Makinat luksoze, taksa vjetore rritet nga 21 mijë në 40 mijë lekë

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm prek automjetet që klasifikohen si luksoze.

Për këtë kategori, taksa e përvitshme propozohet të rritet nga 21,000 lekë në 40,000 lekë.

Bëhet fjalë për një shtesë prej 19,000 lekësh në vit, ose një rritje prej rreth 90.5%.

Sipas relacionit, kjo masë synon një diferencim më të madh të barrës fiskale ndërmjet kategorive të automjeteve, duke marrë në konsideratë karakteristikat e tyre.

Nga rritja e taksës për automjetet luksoze, buxheti i shtetit parashikohet të përfitojë rreth 430 milionë lekë të ardhura shtesë në vit.

Projektligji parashikon gjithashtu aplikimin e gjobës për çdo vit, sipas legjislacionit për procedurat tatimore, në rastet kur taksa e automjeteve luksoze nuk paguhet brenda afatit.

Për herë të parë, taksë vjetore prej 15 mijë lekësh për automjetet elektrike

Një nga risitë më të rëndësishme të reformës është vendosja e një takse fikse vjetore për automjetet elektrike.

Sipas propozimit, autoveturat elektrike, autobusët elektrikë dhe kategoritë e tjera të përcaktuara në projektligj do të paguajnë 15,000 lekë në vit.

Për motomjetet elektrike, detyrimi do të jetë 1,000 lekë në vit.

Ndryshe nga automjetet me motorë me djegie të brendshme, taksa për mjetet elektrike nuk do të varet nga cilindrata apo vjetërsia, por do të jetë një shumë fikse.

Kjo përbën një ndryshim të rëndësishëm në politikën fiskale ndaj elektromobilitetit, pasi përfshin në taksimin vjetor një kategori automjetesh që deri më tani nuk ka qenë subjekt i kësaj skeme.

Sipas Ministrisë së Financave, vendosja e kësaj takse synon zgjerimin e bazës së tatimit dhe sigurimin e të ardhurave shtesë për buxhetin.

Efekti i pritshëm financiar vlerësohet në rreth 240 milionë lekë në vit.

Nga ana tjetër, vendosja e një detyrimi vjetor për automjetet elektrike mund të ndikojë në koston e përgjithshme të zotërimit të tyre dhe në përfitimet ekonomike që konsumatorët marrin nga kalimi drejt transportit elektrik.

Taksa të reja edhe për rimorkiot dhe gjysmërimorkiot

Reforma parashikon zgjerimin e skemës së taksimit edhe për rimorkiot dhe gjysmërimorkiot.

Për mjetet me peshë deri në 50,000 kilogramë, taksa do të jetë 1 lek për kilogram në vit.

Për rimorkiot dhe gjysmërimorkiot me peshë mbi 50,000 kilogramë, detyrimi do të jetë fiks, në masën 60,000 lekë në vit.

Për shembull, një rimorkio me peshë 20 tonë do të paguajë 20,000 lekë në vit, ndërsa një rimorkio me peshë 40 tonë do të paguajë 40,000 lekë.

Ky ndryshim pritet të ndikojë kryesisht në sektorin e transportit të mallrave dhe në subjektet që përdorin mjete të rënda transporti.

Të ardhurat shtesë nga taksimi i rimorkiove dhe gjysmërimorkiove parashikohen në rreth 310 milionë lekë në vit.

Të ardhurat nga taksat e automjeteve pritet të rriten me 26.6 miliardë lekë

Në total, ndryshimet në taksimin e mjeteve të transportit pritet të sjellin një rritje shumë të fortë të të ardhurave për buxhetin e shtetit.

Sipas relacionit, të ardhurat vjetore që do të arkëtohen në buxhetin qendror, pa përfshirë pjesën e pushtetit vendor dhe agjentëve të mbledhjes së taksave, parashikohen në 33.8 miliardë lekë.

Kjo shifër krahasohet me rreth 7.2 miliardë lekë që pritet të arkëtohen gjatë vitit 2026 nga skema aktuale.

Diferenca është 26.6 miliardë lekë në vit, ose një rritje prej rreth 370% krahasuar me nivelin aktual. Me fjalë të tjera, të ardhurat e parashikuara do të arrinin në rreth 4.7 herë nivelin e vitit 2026.

Këto të ardhura shtesë synojnë të kompensojnë pjesën më të madhe të humbjes fiskale prej 31.2 miliardë lekësh që shkaktohet nga heqja e taksës së qarkullimit dhe TVSH-së përkatëse.

Në përfundim, Ministria e Financave vlerëson se efekti neto i reformës në buxhetin e shtetit do të jetë negativ, në rreth 5 miliardë lekë.

Kush përfiton dhe kush paguan më shumë nga reforma?

Ndryshimet e propozuara përfaqësojnë një zhvendosje të rëndësishme të barrës fiskale në sektorin e transportit.

Përfituesit më të drejtpërdrejtë nga heqja e taksës së qarkullimit pritet të jenë konsumatorët që përdorin më shumë karburant, përfshirë drejtuesit e automjeteve, kompanitë e transportit dhe bizneset që kanë konsum të lartë të naftës dhe benzinës.

Për shembull, një drejtues automjeti që konsumon 100 litra karburant në muaj mund të kursejë deri në 3,240 lekë në muaj, ose 38,880 lekë në vit, nëse reduktimi i barrës fiskale reflektohet plotësisht në çmimin e shitjes.

Ndërkohë, një biznes që konsumon 1,000 litra karburant në muaj mund të ketë një ulje të shpenzimeve të karburantit prej 32,400 lekësh në muaj, ose 388,800 lekësh në vit, me të njëjtin supozim.

Por përfitimi neto do të jetë i ndryshëm për çdo kategori përdoruesish, pasi një pjesë e kursimeve nga karburantet do të kompensohet nga rritja e taksave vjetore të automjeteve.

Pronarët e automjeteve me cilindratë të lartë, të makinave luksoze, si dhe ata që zotërojnë disa mjete, pritet të përballen me detyrime më të mëdha.

Për pronarët e automjeteve elektrike krijohet gjithashtu një kosto e re vjetore prej 15,000 lekësh, ndërsa operatorët e transportit të mallrave do të duhet të marrin në konsideratë edhe taksimin e rimorkiove dhe gjysmërimorkiove.

Për rrjedhojë, efekti ekonomik i reformës nuk do të jetë i njëjtë për të gjithë. Ai do të varet nga konsumi vjetor i karburantit, lloji i automjetit, cilindrata, vjetërsia dhe detyrimet e reja që do të zbatohen. /ekofin.al