Italia i hap rrugën Gjermanisë për t’iu bashkuar GCAP-it, programit për avionin luftarak të gjeneratës së gjashtë!

Italia i ka hapur zyrtarisht rrugën përfshirjes së Gjermanisë në programin GCAP, projektin ambicioz për zhvillimin e avionit luftarak të gjeneratës së gjashtë.

Roma e bëri të qartë këtë qëndrim përmes një komunikate zyrtare, duke hedhur poshtë njëkohësisht lajmet e publikuara në media, sipas të cilave Italia kishte kundërshtuar pjesëmarrjen gjermane në këtë program.

Në këtë mënyrë, qeveria italiane sinjalizoi se tashmë është e gatshme t’i japë dritën jeshile zgjerimit të programit, shkruan Corriere della Sera.

GCAP (Global Combat Air Programme) është programi më i rëndësishëm dhe njëkohësisht më i kushtueshëm ushtarak i industrisë evropiane të mbrojtjes. Ai cilësohet si një “sistem sistemesh”, pasi avioni luftarak nuk do të jetë thjesht një platformë fluturuese, por një qendër e integruar komandimi dhe koordinimi për të gjitha mjetet ushtarake: nga radarët dhe satelitët, te dronët dhe forcat tokësore, me të cilat do të jetë në komunikim të vazhdueshëm. Në thelb, bëhet fjalë për një lloj “aeroplanmbajtëseje fluturuese”.

Projekti, me një vlerë që i kalon 100 miliardë eurot, po zhvillohet nga kompania italiane Leonardo, britanikja BAE Systems dhe japonezja Mitsubishi. GCAP ishte konkurrenti kryesor i programit FCAS, projektit franko-gjerman që tashmë ka dështuar.

Tani Roma është e gatshme të zgjerojë rrethin e pjesëmarrësve. Në një komunikatë zyrtare, qeveria e Giorgia Melonit e cilësoi “krejtësisht çorientues” një artikull të Financial Times, të publikuar dhjetë ditë më parë, sipas të cilit Italia po përpiqej të pengonte hyrjen e Gjermanisë në program. Sipas qeverisë italiane, ky shkrim nuk pasqyron qëndrimin që Roma ka mbajtur prej kohësh.

Përkundrazi, Italia këmbëngul se ka qenë gjithmonë e hapur për përfshirjen e Gjermanisë në GCAP. Propozimi i saj ishte që Berlini të merrte fillimisht statusin e vëzhguesit, me qëllim lehtësimin e shkëmbimit të informacionit dhe përshpejtimin e procesit drejt anëtarësimit të plotë.

Në komunikatë theksohet gjithashtu se kjo ide ishte menduar për të lehtësuar përfshirjen sa më të shpejtë të Gjermanisë, duke ruajtur njëkohësisht kalendarin dhe ecurinë e programit. Ajo nuk kishte si synim kufizimin e rolit që Berlini mund të marrë në të ardhmen. Sipas Romës, ky qëndrim është rikonfirmuar edhe gjatë videokonferencës së fundit mes vendeve pjesëmarrëse në GCAP.

Megjithatë, prapaskenat diplomatike kanë qenë të tensionuara gjatë muajit të fundit, duke shkaktuar pakënaqësi të konsiderueshme në qarqet diplomatike italiane.

Kur kryeministri britanik Andy Burnham vizitoi Friedrich Merz-in në fillim të tetorit, ai në fakt i bëri një ftesë Gjermanisë për t’iu bashkuar GCAP-it. Por italianët dhe japonezët, të cilët nuk ishin konsultuar dhe as njoftuar paraprakisht, e pritën me pakënaqësi këtë nismë.

Shqetësimet e Japonisë lidhen kryesisht me rrezikun e vonesave në zhvillimin e avionit të ri luftarak, dorëzimi i të cilit parashikohet për vitin 2035. Tokio është veçanërisht e shqetësuar për ritmin e shpejtë dhe përmasat e mëdha të riarmatimit kinez.

Italia, nga ana tjetër, ka shqetësime kryesisht industriale, që lidhen me ndarjen e punës, kontratave dhe porosive mes kompanive pjesëmarrëse.

Roma dhe Tokio kërkuan shpjegime dhe ndjesë, të cilat erdhën në njëfarë mënyre përmes korrigjimeve dhe sqarimeve të mëvonshme. Por dhjetë ditë më parë, Financial Times publikoi lajmin se Italia dëshironte që Gjermanisë t’i jepej vetëm statusi i vëzhguesit. Kjo bëri që ngërçi diplomatik, në vend që të zgjidhej, të ndërlikohej edhe më shumë.

Deri në ndërhyrjen e sotme zyrtare të qeverisë italiane, e cila synon të ulë tensionet dhe të qartësojë pozicionin e Romës.

Në të vërtetë, beteja për avionin luftarak të gjeneratës së gjashtë është ende larg përfundimit.

Së pari, komiteti i ekspertëve të mbrojtjes në Gjermani rekomandon jo pjesëmarrjen në GCAP, por krijimin e një aleance të re me kompaninë suedeze Saab, prodhuesen e avionëve luftarakë Gripen.

Nga ana tjetër, Gjermanisë i mungojnë njohuritë dhe kapacitetet teknologjike për të zhvilluar e vetme një avion të tillë, ashtu siç synon të bëjë Franca. Kjo ishte alternativa e tretë që po shqyrtohej në këtë garë strategjike.

Ishte pikërisht gazeta Corriere della Sera ajo që, një vit e gjysmë më parë, zbuloi e para interesimin e Gjermanisë për projektin GCAP, duke sinjalizuar synimin e Berlinit për t’u shkëputur nga bashkëpunimi me Francën. Lajmi shkaktoi reagim të ashpër, deri në atë pikë sa presidenti francez Emmanuel Macron i dërgoi një letër Friedrich Merz-it, duke i kërkuar shpjegime. Megjithatë, ndarja u bë zyrtare vetëm pak muaj më vonë.

Pavarësisht se si do të përfundojë kjo histori, projekti përballet me një sërë problemesh dhe pikëpyetjesh.

I pari është aspekti financiar. Programi është jashtëzakonisht i kushtueshëm dhe përfshirja e Gjermanisë do të mund të lehtësonte barrën mbi financat publike të Italisë dhe Britanisë së Madhe. Kjo e fundit po përballet gjithashtu me vështirësi për të përballuar kostot e projektit, të cilat kanë arritur kufijtë e qëndrueshmërisë financiare.

Nga ana tjetër, një rishpërndarje e re e kontratave dhe porosive industriale, ku edhe Airbus-i, si partner i ri, do të kërkonte të përfshihej në prodhim, do t’i detyronte partnerët aktualë të hiqnin dorë nga një pjesë e përfitimeve dhe përgjegjësive të tyre.

Mbi të gjitha, mbetet edhe qëndrimi i palëkundur i Japonisë për respektimin e afateve kohore.

Javën e kaluar, po Financial Times raportoi për kontakte dhe diskutime mes BAE Systems dhe Airbus-it. Kjo tregon se, pavarësisht se rezultati mbetet i pasigurt, palët po përpiqen ta përshpejtojnë procesin.