A po përgatitet bota për një krizë dixhitale? Ndërprerjet godasin bankat, aeroportet dhe gjigantët e teknologjisë

Aktualitet

A po përgatitet bota për një krizë dixhitale?
A po shkon bota drejt një kaosi dixhital?

Pavarësisht dyshimeve për një skenar më të gjerë, disa prej ndërprerjeve të fundit kanë marrë shpjegime konkrete teknike. Problemi i Microsoft Outlook, për shembull, dyshohet se u shkaktua nga një gabim i vjetër në program, i cili kishte mbetur i pazbuluar për muaj të tërë dhe u aktivizua gjatë një përditësimi të rrjetit.

Ndërsa kaosi në aviacionin amerikan u lidh nga administrata Trump me një problem në një objekt të largët të Administratës Federale të Aviacionit (FAA). Një kompani kontraktore e mbrojtjes kishte zëvendësuar kabllot prej bakri me fibra optike, por ndërhyrja shkaktoi një defekt që mbingarkoi rrjetin e kontrollit të trafikut ajror me më shumë të dhëna sesa mund të përpunonte.

Edhe problemet në sektorin bankar amerikan kanë marrë një shpjegim teknik. Chase deklaroi se ishte përballur me një gabim në sistemin e saj kompjuterik, i cili kishte ndikuar te pagesat e klientëve të saj dhe të bankave të tjera.

Megjithatë, këto shpjegime nuk kanë bindur të gjithë. Disa ekspertë dhe vëzhgues kanë ngritur dyshime nëse ndërprerjet mund të jenë pjesë e një sulmi të koordinuar kibernetik. Një prej argumenteve të skeptikëve është se, në rastin e një sulmi të tillë, autorët mund të kishin marrë tashmë përgjegjësinë.

Por ekziston edhe një tjetër mundësi: nëse pas një sulmi do të qëndronte një qeveri e huaj, ajo mund të mos kishte asnjë interes të zbulonte përfshirjen e saj. Përkundrazi, një ndërhyrje e tillë mund të shërbente si paralajmërim për Perëndimin, duke treguar se sa lehtë mund të paralizohen shërbimet jetike të një vendi.

Në këtë kontekst, disa kanë vënë në dukje edhe kohën kur ndodhën incidentet, duke e lidhur atë me mbërritjen e presidentit amerikan Donald Trump në Kinë, të mërkurën, për bisedime të rëndësishme me presidentin Xi Jinping.

Të tjerë kanë përmendur Iranin, duke ngritur shqetësimin se Teherani mund të intensifikojë përplasjen me Uashingtonin, veçanërisht pas rezultatit të zgjedhjeve të fundit afatmesme në SHBA.

Shqetësimet janë shtuar edhe pas një raportimi të CNN, sipas të cilit inteligjenca amerikane kishte siguruar informacione të reja për plane të mundshme iraniane për përdorimin e një bombe radiologjike, të njohur si “bombë e pistë”, ose të armëve kimike në Uashington, me synim zyrtarë të lartë të administratës Trump. Këto pretendime nuk përbëjnë prova se Irani ka lidhje me ndërprerjet e fundit dixhitale.

Ndërkohë, vetëm pak ditë më parë, FBI paralajmëroi për një tjetër kërcënim në rritje: përdorimin e inteligjencës artificiale nga kriminelët kibernetikë. Sipas paralajmërimit, hakerët kanë nisur të përdorin një mjet autonom të quajtur ARTEX, i cili mundëson kryerjen e sulmeve të automatizuara ndaj organizatave, përfshirë banka, kompani të prodhimit të armëve dhe institucione shtetërore.

Në disa raste, ky mjet ka arritur të kapërcejë mbrojtjen dixhitale të organizatave në më pak se tri orë.

Shqetësimi duket se ka mbërritur edhe në nivelet më të larta të administratës amerikane. Sipas raportimeve, të premten e kaluar, zyrtarët aktivizuan Dhomën e Situatave të Shtëpisë së Bardhë, një qendër e sigurisë së lartë që përdoret për menaxhimin e emergjencave kombëtare. Në një komunikim morën pjesë përfaqësues të lartë të FBI-së, Pentagonit dhe agjencive të inteligjencës, të cilët shqyrtuan mundësinë që SHBA-ja të ishte përballë një sulmi.

Eksperti i sigurisë John Miri, president i Aleancës Amerikane për Sigurinë Kibernetike të Rrjetit Elektrik, e cilësoi si të dyshimtë përputhjen kohore të defekteve në Microsoft Outlook, FAA dhe sistemet bankare.

“Nëse bëhet fjalë vetëm për defekte të teknologjisë së informacionit, atëherë kjo është rastësia më e madhe që kam hasur gjatë karrierës sime”, u shpreh ai, duke krahasuar situatën me një person që fiton lotarinë tri ditë radhazi.

Megjithatë, shumica e ekspertëve nuk shohin deri tani prova të mjaftueshme për të mbështetur teorinë e një sulmi të vetëm dhe të koordinuar. Kjo nuk do të thotë se situata nuk paraqet rrezik.

Sipas tyre, seria e ndërprerjeve ka nxjerrë në pah brishtësinë e jashtëzakonshme të infrastrukturës dixhitale, nga e cila varet sot pothuajse çdo aspekt i jetës moderne.

Varësia nga sistemet kompjuterike dhe zinxhirët e ndërlikuar të furnizimit dixhital është aq e madhe, saqë edhe një defekt i vogël teknik mund të shkaktojë pasoja të mëdha. Për më tepër, shumë shërbime mbështeten te të njëjtët ofrues teknologjikë. Nëse një kompani e madhe si Microsoft pëson ndërprerje, ndikimi mund të përhapet menjëherë te dhjetëra biznese dhe institucione të tjera.

Zhvillimi i inteligjencës artificiale e ka bërë situatën edhe më komplekse, pasi hakerët mund të identifikojnë dhe shfrytëzojnë dobësitë e sistemeve shumë më shpejt se më parë.

Ekspertët theksojnë se kompanitë që ndërtojnë sisteme të reja teknologjike mund të kenë mundësi të krijojnë mbrojtje më të forta. Por për shumë biznese, veçanërisht në Britani, zëvendësimi i infrastrukturës së vjetër kërkon investime të mëdha financiare. Për këtë arsye, ato detyrohen të riparojnë dhe përditësojnë vazhdimisht sistemet ekzistuese, duke mbetur të ekspozuara ndaj sulmeve dhe defekteve të mundshme.

Përfundimi i ekspertëve është i qartë: përgatitje për skenarët më të këqij, por pa panik. Madje, këshilla për qytetarët përfshin edhe mbajtjen e rezervave ushqimore dhe baterive për raste emergjence.

ME TE LEXUARAT

NA SHKRUAJ

Portali Lajmifundit sjell Lajme nga Shqipëria, rajoni dhe bota në kohë rekord. Ju lutemi na kontaktoni nëse doni të kontribuoni me informacione të vlefshme për publikim në portalin tonë.

Kliko për më shumë informacion