A është inteligjenca artificiale një flluskë e tregut të aksioneve? – Nvidia dhe rënia e Dot-Com

Vlerësimi i lartë i Nvidia-s në mbi 5 trilion dollarë ka rindezur debatin rreth një “flluske” të re të tregut të aksioneve që përfshin kompanitë e inteligjencës artificiale.

Me shumë analistë, dhe madje edhe qytetarë të zakonshëm, që kujtojnë epokën e një “flluske” tjetër, atë të kompanive .com. Dhe pyetja që lind natyrshëm është, sigurisht, nëse një “flluskë” e inteligjencës artificiale dhe tregut të aksioneve ekziston vërtet.

Së pari, është e rëndësishme të theksohet se vlerësimi i Nvidia-s tani ka rënë nën 5 trilion dollarë, megjithëse kjo nuk do të thotë se nuk mbetet jashtëzakonisht i lartë.

Një pikë e dytë interesante është se Nvidia nuk është e vetmja kompani në “klubin” e kompanive me një vlerësim që i afrohet 4 trilion dollarëve. Si Apple ashtu edhe Microsoft janë në garë. E para, në fakt, nuk konsiderohet lidere në epokën e IA-së, deri në atë pikë sa ka kërkuar ndihmën e Google-it për të mbetur konkurruese në aplikacionet e IA-së.

Kjo do të thotë që rritja e Apple nuk është aq shumë e lidhur me “shpërthimin” e interesit në IA, por më tepër me mënyrën se si pajisjet dhe aplikacionet dixhitale po përdoren gjithnjë e më shumë nga qytetarët dhe bizneset në jetën e tyre të përditshme.

Për më tepër, duhet të kujtojmë se gjatë epokës së “flluskës” .com, pamë një sasi të konsiderueshme investimesh të tepërta, por disa nga kompanitë për të cilat u fol shumë në atë kohë tani janë bërë gjigantë të mëdhenj të teknologjisë.

Google dhe Amazon janë dy shembujt më të spikatur, por shumë kompani të tjera u krijuan gjatë asaj periudhe, investuan shuma të mëdha parash dhe më vonë u blenë, duke fituar kthime të konsiderueshme nga investitorët. Ka edhe raste të kompanive, si America OnLine (AOL) dhe Yahoo!, drejtuesit e të cilave bënë gabime të tmerrshme dhe rënia e tyre ishte tepër e shpejtë.

Interesi i Investimeve në Inteligjencën Artificiale

Një arsye pse IA quhet “flluskë” është thjesht sepse një startup mund të sigurojë fonde thjesht duke deklaruar se po zhvillon një aplikacion IA. Ky këndvështrim është padyshim pak i ekzagjeruar, por realiteti është se investitorët pothuajse ekskluzivisht kërkojnë kompani IA.

Problemi – si me internetin në fund të viteve 1990 – është se shumë investitorë nuk i kuptojnë plotësisht teknologjitë në të cilat u kërkohet të investojnë dhe, për më tepër, nuk mund ta parashikojnë të ardhmen. Gjatë flluskës .com, të gjithë e kuptuan rëndësinë e motorëve të kërkimit, por mezi prisnin që Google të bëhej mediumi kryesor i reklamimit. Në vitin 2000, koncepti i mediave sociale ishte praktikisht inekzistent dhe Mark Zuckerberg as nuk e kishte menduar krijimin e Facebook.

Në teknologjitë dixhitale, zhvillimet janë aq të shpejta sa situata mund të ndryshojë në mënyrë dramatike brenda një periudhe të shkurtër kohore. Në vitin 2006, faqja e internetit më e popullarizuar në Shtetet e Bashkuara nuk ishte Google.com, por MySpace, një shembull i hershëm i një rrjeti social, i cili u zhduk fjalë për fjalë pas disa vitesh dhe tani ekziston vetëm si referencë në filmat dhe serialet televizive të kohës. Ngjashëm, në fushën e pajisjeve dixhitale, nëse dikush do të kishte thënë në mesin e viteve 2000 se Nokia nuk do të ekzistonte më si kompani telefonie celulare pas 15 vitesh, të gjithë ndoshta do të kishin qeshur. Por në këtë industri, çdo gjë është e lejuar.

E njëjta gjë po ndodh në epokën e inteligjencës artificiale. OpenAI ishte një kompani e panjohur për publikun e gjerë deri në vitin 2022, por kishte marrë fonde të konsiderueshme nga fondet e investimeve me njohuritë dhe gatishmërinë për të marrë rreziqe. Sepse, sigurisht, rreziku është i madh. Shumë herë ia vlen, por ka edhe shumë raste kur një ide e mirë nuk do të shndërrohet në një gjigant teknologjik.

Një aspekt tjetër është se është e vështirë të parashikohet se si do të evoluojë industria e IA-së. Konsumatorët kanë adoptuar aplikacione si ChatGPT, Perplexit dhe Copilot, por kompanitë po mbeten prapa në përdorimin e IA-së për automatizim. Pamë diçka të ngjashme me internetin 20 vjet më parë, dhe gjërat ndryshuan mjaft shpejt. Megjithatë, në rastin e IA-së, mund të ndryshojë edhe më shpejt.

Sigurisht, pyetja mbetet: a ka një “flluskë” apo jo? Përgjigja është “po”, që do të thotë se nuk ka rritje pa rënie. Në një moment, do të ketë një korrigjim, veçanërisht në tregjet e aksioneve. Pyetja është se sa i madh do të jetë ky korrigjim për kompani si Nvidia, rezultatet financiare të të cilave justifikojnë vlerësime prej mbi 2 trilion dollarësh, duke pasur parasysh se kërkesa për produktet e saj nuk ka gjasa të zvogëlohet.

Ajo që është pak e vështirë të parashikohet është nëse ky korrigjim do të jetë relativisht gradual – siç ndodhi së fundmi me vlerësimet e startup-eve në Shtetet e Bashkuara – me investitorët që ngadalësojnë ritmin e financimit të tyre, apo nëse do të jetë më i menjëhershëm, siç ndodhi në fillim të viteve 2000 me kompanitë e internetit. Dhe këtu do të ndahet gruri nga byku, dhe kompanitë me idetë dhe njerëzit për të ndërmarrë hapin tjetër do të mbijetojnë. Sepse edhe në epokën e inteligjencës artificiale, faktori njerëzor është gjëja më e rëndësishme për një kompani.