Mbushen burgjet me protestues në Francë, mbi 6 mijë të arrestuar

Ajo që nisi si protestë për kushtet në shkolla është kthyer brenda pak javësh në një lëvizje kombëtare në Francë. Demonstratat janë përhapur nga periferitë e Parisit në qytete të tjera, duke sjellë bllokime shkollash, barrikada dhe përplasje me policinë.

Në ditën më të madhe të mobilizimit, autoritetet raportuan mbi 250 mijë demonstrues, ndërsa organizatorët pretenduan një pjesëmarrje edhe më të lartë. Mbi 500 shkolla janë prekur nga protestat, ndërsa në disa prej tyre mësimi është ndërprerë.

Ryan Rani, president i Bashkimit të Nxënësve të Shkollave të Mesme, thotë se lëvizja është zgjeruar me shpejtësi, duke kaluar nga një protestë e kufizuar në një mobilizim masiv.
   
Në qendër të pakënaqësisë janë mungesa e mësuesve, klasat e mbipopulluara, pamjaftueshmëria e personelit mbështetës dhe kushtet e dobëta të godinave shkollore. Sipas Ministrisë franceze të Arsimit, gjatë vitit shkollor 2024–2025, pothuajse 10 për qind e orëve të mësimit në shkollat publike të mesme nuk u zhvilluan, kryesisht për shkak të mungesës së mësuesve zëvendësues.

Problemet janë më të theksuara në zonat me të ardhura të ulëta, ku nxënësit thonë se kanë më pak burime dhe mundësi arsimore. Protestuesit kërkojnë gjithashtu më shumë transparencë në sistemin Parcoursup, përmes të cilit bëhen aplikimet për universitet.

Megjithatë, protestat janë shoqëruar edhe me episode të dhunshme. Mbi 6 mijë e 100 persona janë arrestuar, ndërsa më shumë se 1 mijë e 800 po ndiqen penalisht. Sipas autoriteteve, 215 nxënës dhe 85 punonjës të arsimit janë plagosur, ndërsa mbi 700 efektivë policie kanë pësuar dëmtime.

Dëmet materiale janë gjithashtu të konsiderueshme. Të paktën 24 shkolla të mesme janë dëmtuar rëndë, me një kosto të vlerësuar nga 20 deri në 30 milionë euro. Mbyllja e zgjatur e institucioneve të dëmtuara mund të prekë rreth 30 mijë nxënës.

Përdorimi i gazit lotsjellës dhe i mjeteve për shpërndarjen e turmave ka nxitur kritika ndaj policisë. Një nga rastet më të rënda u regjistrua në Lens, ku një 15-vjeçar humbi dorën dhe një pjesë të parakrahut gjatë një përplasjeje me forcat e rendit. Pas incidentit, autoritetet pezulluan përdorimin e granatave zhurmuese gjatë protestave të nxënësve. Ndërkohë, 18 raste janë referuar për hetim nga strukturat përgjegjëse për kontrollin e veprimtarisë policore.

Kryeministri francez, Sébastien Lecornu, ka mbrojtur punën e forcave të rendit, por ka kërkuar hetim transparent për çdo rast të plagosjes së rëndë. Ai ka njoftuar gjithashtu pesë fusha ndërhyrjeje: garantimin e orëve të mësimit kur mungojnë mësuesit, përmirësimin e godinave shkollore, riorganizimin e orareve, rritjen e transparencës në pranimin universitar dhe krijimin e më shumë mundësive për përfaqësimin e nxënësve.

Vendimet e para pritet të paraqiten në fund të tetorit, ndërsa qeveria duhet të përballet edhe me kufizimet buxhetore dhe objektivin për uljen e deficitit publik.

Nga ana tjetër, përfaqësuesit e nxënësve dhe studentëve kërkojnë që premtimet të shoqërohen me masa konkrete. Suzanne Nijdam, presidente e Federatës së Shoqatave të Përgjithshme Studentore, ka deklaruar se mobilizimi do të vazhdojë derisa qeveria të ndërmarrë hapa drejt plotësimit të kërkesave të tyre.

Edhe opinioni publik paraqitet i ndarë. Sipas një sondazhi të cituar nga Reuters, 72 për qind e francezëve i konsiderojnë legjitime kërkesat e nxënësve, ndërsa 55 për qind mendojnë se protestat duhet të ndalen.

Kështu, ndërsa kërkesat për përmirësimin e arsimit gëzojnë mbështetje të gjerë, vazhdimi i demonstratave nuk shihet me të njëjtin miratim. Qeveria synon të rikthejë normalitetin në shkolla, ndërsa protestuesit këmbëngulin se vetëm zbatimi i masave konkrete mund t’i japë fund krizës.