“Kim*katet e përjetshme” në gj*k/ Nivele të larta të PFOA-së te banorët pranë një fabrike në Britani

Nivele të larta të PFOA-së, një prej substancave të grupit PFAS të njohura si “kimikate të përjetshme”, janë zbuluar në mostrat e gjakut të dhjetëra banorëve që jetojnë pranë një fabrike kimike në Thornton Cleveleys, në Mbretërinë e Bashkuar.

Sipas firmës ligjore Leigh Day, analizat e kryera te 49 banorë treguan se 69.4% e tyre kishin nivele të PFOA-së mbi 20 nanogramë për mililitër (ng/ml), një nivel që, sipas ekspertëve të përfshirë në studim, i klasifikon ata në kategorinë me rrezik të lartë.

PFOA është pjesë e grupit të substancave per- dhe polifluoroalkil (PFAS), të quajtura “kimikate të përjetshme” për shkak të qëndrueshmërisë së tyre në mjedis dhe aftësisë për t’u grumbulluar në organizmin e njeriut. Ekspozimi ndaj niveleve të larta të PFOA-së është lidhur me probleme të ndryshme shëndetësore, përfshirë rritjen e kolesterolit dhe disa lloje kanceri.

Banorët e testuar jetojnë pranë një impianti industrial të operuar nga AGC Chemicals, ku PFOA-ja është përdorur historikisht deri në vitin 2012. Sipas Leigh Day, impianti ishte më parë në pronësi të ICI-së deri në vitin 1992 dhe vlerësohet se rreth 178 tonë PFOA janë çliruar nga zona që prej viteve 1950.

Në zonë janë kryer gjithashtu analiza të tokës nga Këshilli i Wyre, në bashkëpunim me Agjencinë e Mjedisit, ndërsa rezultatet kanë treguar nivele të larta të PFOA-së në disa mostra të marra nga prona të banorëve dhe tokat përreth.

Testimet e gjakut u kryen gjatë verës së vitit 2026 nga një ekip ekspertësh i Universitetit Metropolitan të Mançesterit (MMU), ndërsa rezultatet iu komunikuan pjesëmarrësve më 23 shtator.

Leigh Day tha se niveli mesatar i PFOA-së te 49 pjesëmarrësit ishte 26 ng/ml. Firma e krahasoi këtë shifër me nivelet e regjistruara te banorët e Ohio-s që jetonin pranë një fabrike të DuPont, çështje e trajtuar edhe në filmin Dark Waters, ku mesatarja ishte 32.9 ng/ml.

“Rezultatet e projektit tonë të testimit në Thornton Cleveleys janë jashtëzakonisht shqetësuese”, tha Sarah Moore, partnere e Leigh Day, e cila drejton hetimin.

Sipas saj, provat e disponueshme tregojnë se ekspozimi ndaj PFAS-ve në nivele të larta mund të lidhet me pasoja serioze shëndetësore, përfshirë disa lloje kanceri.