Ukrainë, beteja zhvendoset nën tokë, tubacionet kthehen në korridore lufte

Një front i pazakontë dhe thuajse i padukshëm është hapur në luftën mes Ukrainës dhe Rusisë. Prej shtatë muajsh, trupat ukrainase po zhvillojnë operacione ushtarake brenda një tubacioni të vjetër sovjetik të gazit në rajonin e Kharkivit, duke përdorur korridorin nëntokësor për t’iu shmangur dronëve dhe bombardimeve ruse.
Me një diametër pak më shumë se një metër, tubacioni është aq i ngushtë sa ushtarët mund të lëvizin vetëm duke u zvarritur, por është kthyer në një strehë relativisht të sigurt në një front ku lëvizja mbi tokë është bërë gjithnjë e më e rrezikshme.
Sipas një reportazhi të BBC-së, ky operacion përfaqëson një mënyrë të re luftimi, në kushtet kur dronët mbikëqyrin pothuajse vazhdimisht vijën e frontit dhe e bëjnë të vështirë përparimin e trupave. Zanuda, një prej ushtarëve që ka ndihmuar në planifikimin e operacionit, e konsideron luftën nëntokësore si të vetmen mundësi në rrethanat aktuale.
“Në sipërfaqe gjithmonë ke hapësirë për të manovruar, por këtu mund ta përballësh armikun vetëm ballë për ballë”, shpjegon ai.
Operacioni, i koduar “Veles”, nisi në prill dhe mori emrin e një perëndie mitike sllave të botës së nëndheshme. Gjatë shtatë muajve, forcat ukrainase pretendojnë se kanë pastruar dhe përparuar rreth 15 kilometra përgjatë tubacionit, duke larguar pengesat dhe pozicionet ruse.
“Metroja e Kupjanskut”, transporti i trupave përmes tubacionit
Për të lëvizur në këtë korridor të ngushtë, ukrainasit kanë ndërtuar një karrocë elektrike të posaçme, e cila transporton ushtarë, municione dhe furnizime. Trupat e kanë pagëzuar atë “Metroja e Kupjanskut”.
Gazetarët e BBC-së udhëtuan për rreth 40 minuta brenda tubacionit, me kokën të ulur dhe këmbët e kryqëzuara, ndërsa karroca kalonte nëpër segmentet e salduara të strukturës metalike.
Në disa hapësira të tubacionit janë krijuar pozicione të posaçme ku ruhen municione dhe pajisje, ndërsa ushtarët koordinojnë lëvizjen e trupave dhe furnizimeve.
Një prej tyre, i njohur me emrin e luftimit “Muzikanti”, tregon se ka kaluar tre muaj në këtë ambient nëntokësor, duke dalë vetëm për vizita të shkurtra në sipërfaqe, për t’u pastruar ose për të shkuar në tualet.
Megjithëse pranë tyre dëgjohen shpesh shpërthime artilerie, ai thotë se ndihet më i sigurt nën tokë.
“Është më rehat në tubacion sepse dronët nuk fluturojnë këtu, dhe as predhat e artilerisë apo bombat rrëshqitëse”, tregon ushtari Vovochka, i cili kishte luftuar në sipërfaqe gjatë tre javëve të fundit.
Përleshje në errësirë dhe trupa të pajetë në tubacion
Por operacioni nuk ka qenë aspak i lehtë. Sipas ushtarëve ukrainas, rusët kishin përdorur të njëjtin tubacion për të infiltruar qytetin e Kupjanskut në shtator 2025. Ata kishin vendosur barriera dhe pengesa brenda tij, disa prej të cilave dyshohet se ishin të mbushura me kurthe, ndërsa në disa raste trupat ukrainase u përballën edhe me trupa të pajetë të ushtarëve rusë.
Pjesëtarët e Brigadës së 13-të Khartiia të Gardës Kombëtare ukrainase tregojnë se detyra e tyre e parë ishte pastrimi i mbeturinave, ujit dhe barrikadave të vendosura nga rusët.
“Kur i zhvendosëm ose u ngjitëm sipër tyre, nuk kishim idenë se çfarë kishte poshtë”, tregon një prej ushtarëve, me emrin e luftimit Chyzh.
Një tjetër rrezik ishin rikoshetet e plumbave në hapësirën e ngushtë metalike. “Nuk e di kurrë se ku do të shkojë një plumb ose si do të kërcejë”, shpjegon ai.
Ushtarët tregojnë se gjatë përleshjeve kanë arritur të zmbrapsin trupat ruse. Sipas pretendimeve të Ukrainës, gjatë operacionit janë vrarë më shumë se 100 ushtarë rusë dhe janë kapur 30 të tjerë robër.
“Po, kishte trupa. Madje më është dashur të fle pranë tyre”, tregon një prej pjesëmarrësve në operacion, i njohur si Kort.
Në këtë operacion janë përfshirë edhe qindra vullnetarë kolumbianë, pjesë e Regjimentit të 23-të Sulmues RUG, të cilët kanë ndihmuar në përforcimin e radhëve të ushtrisë ukrainase.
Njëri prej tyre, i njohur me emrin e luftimit Gecko, tregon se iu deshën 30 ditë për të përshkuar vetëm 500 metra brenda tubacionit.
“Ishte e vështirë, bënte vapë dhe kisha frikë brenda tubit. Por në një moment mendova, në rregull, thjesht përballu me të dhe le të përparojmë”, rrëfen ai.
Kushtet e vështira kanë shkaktuar edhe probleme fizike dhe psikologjike. Ushtarët kalojnë pjesën më të madhe të kohës në gjunjë, duke pësuar gërvishtje dhe dëmtime. Disa kanë përjetuar sulme paniku për shkak të hapësirës së kufizuar, ndërsa të tjerë kanë pasur vështirësi në frymëmarrje.
Beteja nëntokësore nuk ka përfunduar. Edhe forcat ruse kanë ndërtuar pozicione të fortifikuara brenda tubacionit dhe vazhdojnë të përpiqen të depërtojnë në zonat e kontrolluara nga ukrainasit, duke hapur dalje të reja drejt sipërfaqes.
Për këtë arsye, operacioni nuk zhvillohet vetëm nëntokë, por është një kombinim i luftimeve në tokë, në ajër dhe brenda tubacionit. Dronët ukrainas përdoren për të goditur përpjekjet ruse për të anashkaluar pozicionet e tyre.
Zanuda, përgjegjës për planifikimin në Brigadën e 13-të Khartiia, beson se kjo mënyrë luftimi mund të bëhet gjithnjë e më e zakonshme.
“Operacionet tokësore tani janë pothuajse të pamundura… të gjithë e kuptojnë, për momentin, e vetmja mënyrë për të luftuar është nëntokësore”, shprehet ai.
Sipas tij, infrastruktura e trashëguar nga periudha sovjetike ofron mundësi të ngjashme edhe në zona të tjera, pasi në atë kohë nëpër Ukrainë kalonin tubacione të shumta për transportin e naftës, gazit dhe amoniakut drejt Evropës.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e ka cilësuar operacionin si një sukses, pasi ka ndihmuar në rimarrjen e territoreve të humbura dhe ka rritur moralin e trupave.
Megjithatë, pavarësisht rëndësisë së tij taktike, operacioni nuk ka ndryshuar në mënyrë vendimtare rrjedhën e luftës. Pas shtatë muajsh operacionesh dhe përparimit prej 15 kilometrash, ushtarët ukrainas kanë fituar një avantazh në këtë front të pazakontë, por përballja me forcat ruse vazhdon.


