Pse Cristiano Ronaldo e pështyn ujin në vend që ta gëlltisë: Ai e di çfarë thotë shkenca

Kamerat shpesh e tregojnë Cristiano Ronaldon duke pirë nga një shishe uji – ose më saktë, thjesht duke derdhur ujë në gojë dhe duke e pështyrë.
Ky nuk mund të jetë një gjest i rastësishëm për dikë aq të fiksuar pas gjithçkaje që bën kampioni 40-vjeçar portugez, e aq më pak një ritual apo supersticion. Përkundrazi, është një praktikë që rrit performancën me themele të forta shkencore: thjesht shpëlarja e gojës me ujë që përmban maltodekstrinë ose 6-8% glukozë, pa e gëlltitur atë.
Ronaldo nuk është i vetmi atlet që shfrytëzon këtë aftësi unike të trupit të njeriut – domethënë, për të “mashtruar” trurin tonë duke na bërë të mendojmë se në fakt kemi konsumuar karbohidrate të thjeshta, një burim të shpejtë energjie. Para dhe gjatë ndeshjeve, Cristiano dhe futbollistë të tjerë nuk pinë ujë, por thjesht e lagin gojën me një tretësirë karbohidratesh përpara se ta pështyjnë.
Çfarë është një ‘shpëlarje goje me karbohidrate’: pse Cristiano Ronaldo e shpëlan gojën vetëm pa e gëlltitur?
‘Shpëlarja e gojës me karbohidrate’ – termi shkencor për praktikën e shpëlarjes së gojës me një tretësirë karbohidratesh, zakonisht maltodekstrinë ose glukozë në një përqindje më të vogël se 10%, dhe më pas pështyma e saj pa e gëlltitur – përmirëson performancën përmes një mekanizmi që nuk është metabolik dhe nuk përfshin asimilimin dhe shfrytëzimin e lëndëve ushqyese, por përfshin sistemin nervor qendror, përmes aktivizimit të receptorëve oral të karbohidrateve.
Në gojë ka receptorë që zbulojnë praninë e karbohidrateve (pavarësisht nëse janë të ëmbla apo jo; edhe maltodekstrinat pa shije funksionojnë). Këta receptorë dërgojnë sinjale në rajonet e trurit të përfshira në shpërblim dhe motivim. Truri më pas informohet se po mbërrin energjia dhe zvogëlon perceptimin e lodhjes për të njëjtën sasi pune. Ky efekt, rastësisht, është shumë më i shpejtë sesa shfrytëzimi metabolik i karbohidrateve të gëlltitura në të vërtetë, dhe kjo është pikërisht një nga arsyet për përdorimin e një shpëlarës goje me karbohidrate, përveç shmangies së dëshirës për të rënduar stomakun duke e mbushur atë me lëngje.

Një karbohidrat i gëlltitur kalon nëpër gjak dhe oksidohet për disa minuta. Nga ana tjetër, një “shpëlarës goje me karbohidrate” aktivizon receptorët oralë brenda sekondave, duke stimuluar zonat e trurit që lidhen me motivimin dhe kontrollin motorik. Efektet në perceptimin e lodhjes janë pra të menjëhershme dhe të pavarura nga disponueshmëria aktuale e energjisë. Të gjitha gjërat që Cristiano Ronaldo i di qartësisht mirë.


