“Fundi i botës të premten, më 13 nëntor 2026” / Profecia e një shkencëtari dhe modeli i gabuar matematikor

A do të marrë fund bota më 13 nëntor 2026? E gjithë kjo u parashikua që në vitin 1960 nga një fizikan i vërtetë, i quajtur Heinz von Foerster. Titulli i artikullit të tij, të botuar në revistën Science, ishte tejet i qartë: “Dita e Fundit: E premte, 13 nëntor 2026”.

Zanafilla

Kjo teori – e cila është shfaqur në rrjetet sociale dhe në disa media të huaja (siç është New York Post) – nuk përshkruan një skenar apokaliptik real e fizik. Përkundrazi, bëhet fjalë për rishfaqjen e një modeli matematikor 66-vjeçar, i cili shërben si një formë satire demografike. Sfondi dhe detajet janë si më poshtë: më 4 nëntor 1960, fizikanti austro-amerikan Heinz von Foerster dhe kolegët e tij botuan një artikull mjaft interesant në Science, një nga revistat shkencore më prestigjioze në botë.

Modeli Matematikor

Duke shqyrtuar të dhënat demografike të 2.000 viteve të fundit, studiuesit vunë re se ritmi i rritjes së popullsisë njerëzore po përshpejtohej. Duke e ekstrapoluar matematikisht këtë prirje, ata llogaritën se popullsia do të arrinte në “pafundësi rreth vitit 2026” – pikën në të cilën kurba e rritjes hiperbolike, në thelb, do të shpërthente. Data e përmendur në artikull shënon momentin kur, teorikisht, kjo formulë arrin kufirin e saj matematik. A ishte ky një kërcënim serioz, apo një paralajmërim me nota humori?

Konteksti

Në realitet, shkencëtarët nuk po sugjeronin se një meteorit do të godiste Tokën apo se do të ndodhte një apokalips i vërtetë. Qëllimi i tyre ishte të tërhiqnin vëmendjen ndaj shpërthimit demografik që po ndodhte në atë kohë, si dhe ndaj rrezikut të shterimit të burimeve.

Për ta bërë këtë, ata përdorën një gjuhë goditëse dhe humoristike (siç ishte pretendimi se “njerëzit nuk do të vdisnin nga uria, por do të shtypeshin nga turma”). Pse nuk ndodhi kjo? Duke filluar nga vitet 1990, ngadalësimi i normave të lindshmërisë në shkallë globale, përhapja e planifikimit familjar dhe ndryshimet në sjelljen njerëzore i bënë të pavlefshme parashikimet që rridhnin nga kjo formulë. Profecia

Sot, ndonëse popullsia botërore vazhdon të rritet, ritmi i kësaj rritjeje ka mbetur shumë nën atë përshpejtim që parashikohej në vitet 1960. Me pak fjalë, raportet që sugjerojnë se bota do të marrë fund të premten, më 13 nëntor 2026, nuk janë aq një profeci shkencore, sa një ringjallje moderne dhe e bujshme e një modeli statistikor intrigues, të botuar 66 vjet më parë. Jini të qetë: kur kalendari të shënojë 13 nëntorin, jeta thjesht do të vazhdojë rrjedhën e saj të zakonshme.