NASA zbulon kraterin gjigant në Hënë, më i madh se Koloseu i Romës

NASA ka zbuluar një krater të ri gjigant në Hënë me diametër prej 222 metrash, më të madh se Koloseu i Romës dhe krateri më i madh bashkëkohor i impaktit i vërejtur që është formuar kudo në sistemin diellor, thuhet në një studim të publikuar në revistën “Science Advances”.

Krateri u krijua kur një fragment asteroidi ose komete, që vlerësohet të ketë qenë afërsisht sa madhësia e një ndërtese tre deri në gjashtë katëshe u përplas në sipërfaqen hënore midis 11 prillit dhe 22 majit 2024.

Impakti ndodhi në anën e afërt të Hënës dhe kaloi pa u vënë re nga teleskopët në Tokë dhe në hapësirë në atë kohë.

Orbiteri Hënor i Zbulimit (LRO) i NASA-s, i cili ka studiuar Hënën që nga viti 2009, përfundimisht zbuloi impaktin.

Krahasimet automatike të imazheve me kënd të gjerë të anijes kozmike identifikuan kraterin e ri në gusht 2025, pas të cilave imazhet me rezolucion më të lartë konfirmuan zbulimin.

I emëruar sipas shkencëtarit hënor Thomas McGetchin, krateri është rreth tre herë më i gjerë se mbajtësi i mëparshëm i rekordit i gjetur nga LRO.

Gjithashtu vlerësohet të ndodhë vetëm rreth çdo 132 vjet për ngjarje, duke e bërë një ndikim të tillë jashtëzakonisht të rrallë.

Përplasja e riformësoi në mënyrë dramatike sipërfaqen përreth.

Studiuesit zbuluan se pluhuri dhe shkëmbinjtë u hodhën më larg dhe në kënde më të larta se sa parashikuan disa modele, me ndryshime që shtriheshin në më shumë se 1.000 rreze krateri.

Një studim tjetër zbuloi një rajon 6.4 kilometra të gjerë rreth kraterit me veti termike të ndryshuara, duke sugjeruar që ndikimi liroi dhe shqetësoi tokën e sipërme të Hënës ose regolitin, sipas CBS News.

Shkencëtarët thonë se zbulimi ofron mundësi të rrallë për të përmirësuar modelet e ndikimeve hënore dhe evolucionin e sipërfaqes.

Mund të ketë gjithashtu implikime praktike për astronautët e ardhshëm.

NASA planifikon të studiojë se sa larg mund të udhëtojë materiali i nxjerrë nga ndikimet, informacion që mund të ndihmojë inxhinierët të projektojnë dhe mbrojnë habitatet e ardhshme hënore. Gjetjet sugjerojnë se sipërfaqja e Hënës ndryshon më shpejt nga sa mendohej më parë, që do të thotë se gjurmët historike të lëna nga astronautët e Apollos mund të varrosen ose të fshihen përfundimisht nga “kopshtaria” e vazhdueshme e tokës hënore.