Hëna ka qenë duke e gërryer në heshtje atmosferën e Tokës për miliarda vjet

Një studim i ri zbulon se Hëna ka thithur pjesë të vogla të atmosferës së Tokës për miliarda vjet, duke përmbysur teoritë e vendosura rreth bashkëveprimit midis Tokës dhe Hënës dhe duke hapur perspektiva të reja për misionet e ardhshme hënore.

Sipas studimit, të botuar në revistën shkencore Communications Earth & Environment, ky transport nuk është për shkak vetëm të rritjes së erërave diellore, por kryesisht të vetë fushës magnetike të Tokës.

Çështja ka qenë një burim shqetësimi për shkencëtarët që nga misionet Apollo të NASA-s në fillim të viteve 1970, kur ata morën mostra të tokës hënore, raporton LiveScience. Ata gjetën gjurmë të substancave të paqëndrueshme – të tilla si uji, dioksidi i karbonit, heliumi, argoni dhe azoti – që avullojnë në temperatura relativisht të ulëta. Shpejt u zbulua se disa nga këto substanca të paqëndrueshme, kryesisht jonet e azotit, kishin origjinën nga atmosfera e sipërme e Tokës dhe u transportuan në Hënë nga era diellore. Në të njëjtën kohë, hulumtimet më të fundit kanë treguar se disa substanca të paqëndrueshme, të tilla si uji, mund të krijoheshin direkt në sipërfaqen hënore nga ndikimi i erës diellore, pa origjinë tokësore.

“Rrugët e Padukshme” për në Hënë

Që nga viti 2005, mendohej se ky transferim mund të kishte ndodhur vetëm para zhvillimit të fushës magnetike të Tokës, magnetosferës, e cila besohej se bllokonte jonet në atmosferë. Megjithatë, studimi i ri, i cili kombinon të dhëna nga mostrat e Apollos me modele kompjuterike të evolucionit të magnetosferës, tregon se transferimi është më intensiv kur Hëna kalon nëpër bishtin magnetik të Tokës, pjesa e magnetosferës që gjithmonë është e kthyer nga Dielli. Ky fenomen ndodh çdo muaj kur Toka kalon midis Diellit dhe Hënës, afër fazës së hënës së plotë.

Shkencëtarët kanë zbuluar se vijat magnetike në bishtin e Tokës veprojnë si “autostrada të padukshme” për jonet, duke i drejtuar ato drejt Hënës, ku ato përfshihen në tokën hënore.

Kjo do të thotë se transporti i joneve ka të ngjarë të ketë filluar menjëherë pas formimit të magnetosferës, rreth 3.7 miliardë vjet më parë, dhe vazhdon edhe sot.

Rëndësia e Gjetjeve

Gjetjet janë veçanërisht të rëndësishme për misionet e ardhshme, siç është programi Artemis i NASA-s, i cili synon të kthejë njerëzit në Hënë deri në vitin 2028, dhe misionet kineze që tashmë kanë kthyer mostra të reja hënore në Tokë. Këto mostra mund të mbushin boshllëqet në historinë gjeologjike të planetit tonë.

Rasti i Tokës nuk është unik në sistemin diellor. Mërkuri shpesh ka një bisht pluhuri të ngritur nga era diellore, dhe vetë Hëna ka një bisht jonesh natriumi të zhveshura nëpër të cilat Toka kalon vazhdimisht. Duke studiuar se si Toka “humbet” pjesë të atmosferës së saj në Hënë, studiuesit shpresojnë të kuptojnë më mirë procese të ngjashme diku tjetër/CNN