Engjëlli i Errët i Caravaggio-s: Figura që përndoqi tre kryevepra (VIDEO)

Një fytyrë – i njëjti djalë, me sy pothuajse të zinj – rishfaqet në tre nga krijimet më tronditëse të Caravaggio-s: nga fëmija i tmerruar në “Sakrifica e Isakut” deri te Kupidi provokues i zhveshur në “Kupidi Fitimtar”.

Por kush ishte ky i ri që frymëzoi piktorin më të rrezikshëm të shekullit të 17-të? Dhe çfarë zbulon historia e tij për vetë Caravaggio-n?

Djali bërtet.

Koka e tij është e shtypur poshtë, faqja e tij e shtrembëruar nën gishtin e madh të një burri që e mban për fyti. Në pëllëmbën tjetër, Abrahami ngre thikën, duke u përgatitur të vrasë të birin. “Sakrifica e Isakut” e Caravaggio-s, e vendosur në Uffizi, mbetet një nga veprat më brutale të Barokut – dhe fytyra e fëmijës është aq e gjallë sa pothuajse mund të dëgjosh frymëmarrjen e tij të mundimshme.

Kjo fytyrë nuk shfaqet vetëm këtu. Ajo del nga hijet në “Shën Gjon Pagëzori”, duke përqafuar një dash me një vështrim diku midis gjallërisë dhe erotikës. Dhe buzëqesh me guxim – me krahë të zinj që i rrethojnë trupin – në “Kupid Fitimtar”, kryevepra që aktualisht është e ekspozuar në Koleksionin Wallace në Londër.

Dashuri që Shkakton Siklet

“Kupid Fitimtar” konsiderohet vepra më “e pahijshme” e Caravaggio-s. Kupidi nuk është një engjëll, por pothuajse një demon, një horr fëmijëror që shkel triumfalisht simbolet e artit, shkencës dhe pushtetit, sikur t’i shkatërrojë të gjitha në emër të dëshirës. Dhe e gjithë kjo me fytyrën e të njëjtit djalë që më parë ishte kërcënuar me vdekje nga i ati.

Aspekti shqetësues nuk është i rastësishëm, as modeli.

Emri i djalit është Çek.

Të dhënat arkivore nga viti 1649 zbulojnë se udhëtari britanik Richard Symonds kishte mësuar se djali ishte “nxënësi dhe shërbëtori i Caravaggio-s. Emri i tij: Cecco del Caravaggio”.

Ai nuk ishte mit. Çeku shfaqet vazhdimisht si modeli i piktorit në Romën e fillimit të shekullit të 17-të. Dhe, ashtu si Salaì për Leonardon, ai u bë më shumë sesa një asistent: një nxënës dhe hija e fshehur e një piktori që gjithmonë jetonte në kufijtë e asaj që ishte e pranueshme.

Dishepull dhe Trashëgimtar i Errësirës

Tseko nuk ishte vetëm një model. Ai u bë piktor me stilin e tij, i ndikuar qartë nga estetika e mjeshtrit të tij: fruta që shkëlqenin në hije, fytyra të zhytura në erotizëm dhe frikë, të reflektuara në syze që të kujtojnë “Djali i kafshuar nga një hardhucë”.

Megjithatë, marrëdhënia e tyre mbetet në kufirin midis biografisë dhe mitit. Çfarëdo që të ishte, ishte mjaft e fuqishme për t’u ngulitur përgjithmonë në tre nga veprat më të tmerrshme dhe magjepsëse të epokës.

Mëkati, Faji dhe Shpengimi

Jeta e dhunshme e Caravaggio-s – goditje me thikë, arratisje, vrasje – e mbushi artin e tij deri në fund. Ai pikturoi fytyrën e tij në kokën e prerë të Goliathit, sikur ta imagjinonte veten tashmë të ndëshkuar, tashmë të vdekur.

Figura e Ceco-s, megjithatë, mbetet më enigmatikja: ndonjëherë viktimë, ndonjëherë zot i dëshirës, ​​gjithmonë bartës i një energjie të egër që Caravaggio shihte përreth tij – dhe brenda vetes.