Akullnaja Doomsday e Antarktidës është gjithnjë e më e paqëndrueshme

Akullnaja Thwaites, e njohur si “Akullnaja e Ditës së Fundit”, në Antarktidën Perëndimore po bëhet gjithnjë e më e paqëndrueshme. Rafti i saj lundrues i akullit në oqean po çahet dhe spiranca e saj me kontinentin po dobësohet.

Nëse akullnaja do të shpërbëhej dhe do të shkrinte plotësisht, nivelet e detit mund të rriteshin me më shumë se 1 metër. Mekanizmi me të cilin Thwaites po humbet akullin mund të jetë i zakonshëm edhe për raftet e tjera të akullit në Antarktidë, me pasoja edhe më serioze. Ndryshimet alarmuese në Thwaites u dokumentuan në një studim të ri, të botuar në Journal of Geophysical Research, nga një ekip ndërkombëtar i udhëhequr nga Qendra për Shkencën e Vëzhgimit të Tokës në Universitetin e Manitobës në Kanada.

Studimi i thyerjeve të Akullnajës Thwaites, më e madhja në Tokë

Akullnaja Thwaites ia ka borxh nofkën “Akullnaja Apokaliptike” pikërisht rrezikut që paraqet paqëndrueshmëria e saj, pasi është akullnaja më e gjerë në Tokë (rreth 120 km), deri në 1,200 m e thellë, dhe mbulon afërsisht 192,000 km², pothuajse aq e madhe sa Britania e Madhe (209,000 km²). Akullnaja është shqyrtuar nga studiuesit përmes njëzet viteve të vëzhgimeve satelitore, matjeve të shpejtësisë së rrjedhjes së akullit dhe të dhënave GPS.

Falë këtij informacioni, studiuesit ishin në gjendje të dokumentonin praninë dhe evolucionin me kalimin e kohës të frakturave të shumëfishta në akull. Frakturat janë veçanërisht të përhapura në Shelfin Akullor lindor Thwaites. Së pari, frakturat e gjata u zhvilluan paralelisht me drejtimin e rrjedhës së akullit, të ndjekura nga fraktura më të shkurtra tërthore. Studimi tregon se zhvillimi i tyre gradual dobësoi pikën e ankorimit të shelfit në kontinent. Kjo gjithashtu zvogëloi mbështetjen e shelfit për akullin në rrjedhën e sipërme në kontinent. Akulli i brendshëm kështu filloi të rrëshqasë më shpejt drejt detit, duke zvogëluar më tej stabilitetin e shelfit. Këto cikle vicioze quhen “mekanizma reagimi”, dhe në rastin e Akullnajës Thwaites, ato amplifikuan shembjen e shelfit.

Roli i Ujërave të Ngrohta Nën Shelfin Akullor Thwaites

Studimet e fundit kanë nxjerrë në pah rolin e rrjedhave të ngrohta dhe të thella të ujit nga Rryma Circumpolare në shkatërrimin e shelfeve të akullit Antarktik si Shelfi Akullor Thwaites. Këto ujëra arrijnë në bazën e shelfit dhe e gërryejnë atë, duke e dobësuar atë dhe duke inkurajuar akullin kontinental të rrëshqasë në det. Ky fluks uji të ëmbël, nga ana tjetër, ndryshon stratifikimin vertikal të oqeanit, duke favorizuar qarkullimin e ujit të ngrohtë dhe të thellë. Ky fenomen mund të ndikojë edhe në shelfet e tjera të akullit Antarktik, duke e bërë situatën edhe më serioze: me shkrirjen e tyre, niveli global i detit pritet të rritet ndjeshëm dhe qarkullimi i oqeanit të pësojë ndryshime të rëndësishme.