Nga korrupsioni te pastrimi i parave dhe krimi i organizuar, DASH publikon raportin për Shqipërinë

Korrupsioni vijon të mbetet një ndër problemet kryesore që dëmtojnë shtetin e së drejtës, zhvillimin ekonomik dhe klimën e biznesit në Shqipëri, sipas raportit për klimën e investimeve në Shqipëri nga Departamenti Amerikan i Shtetit për vitin 2026.

Në raport theksohet se vendi ka një kuadër ligjor që synon luftën kundër korrupsionit dhe parandalimin e konfliktit të interesit të zyrtarëve publikë dhe politikanëve, përfshirë edhe anëtarët e familjeve të tyre.

Megjithatë, sipas raportit, investitorët e huaj e rendisin korrupsionin, krimin e organizuar dhe çështjet e lidhura me to ndër problemet më të mëdha që pengojnë zhvillimin e klimës së biznesit në Shqipëri.

Mes shqetësimeve të ngritura nga investitorët përfshihen korrupsioni në gjyqësor, qeveri, prokurime publike, mungesa e transparencës dhe konkurrencës, pastrimi i parave, ndikimi i krimit të organizuar, ekonomia e madhe informale dhe zbatimi i dobët i kontratave.

Në dokument thuhet gjithashtu se vazhdimi i dënimeve për korrupsion në nivele të larta do të mund të nxisnin investimet e huaja dhe vendase dhe do t’i jepnin Shqipërisë mundësi të konkurronte më me sukses në ekonominë globale.

“Përparimi i mëtejshëm i strukturave të specializuara kundër korrupsionit dhe vazhdimi i një historie dënimesh për korrupsionin në nivele të larta do të nxiste investimet e huaja dhe vendase dhe do t’i mundësonte Shqipërisë të konkurronte më me sukses në ekonominë globale”, thuhet në raportin e DASH.

Sipas raportit të DASH, një hap i rëndësishëm në luftën kundër korrupsionit në nivele të larta ishte miratimi i ndryshimeve kushtetuese në korrik 2016, në kuadër të reformës në drejtësi.

Në raport vlerësohet edhe puna e Prokurorisë së Posaçme (SPAK) dhe Byrosë Kombëtare të Hetimit (BKH), të krijuara në kuadër të reformës në drejtësi.

Sipas dokumentit, këto struktura po bëjnë përparim në hetimin, ndjekjen penale dhe dënimin e personave të përfshirë në korrupsion dhe krim të organizuar, përfshirë zyrtarë të lartë aktualë ose të mëparshëm dhe figura të rëndësishme të krimit.

“SPAK ka nisur hetime për disa raste të profilit të lartë, duke urdhëruar arrestime dhe duke siguruar dënime ndaj zyrtarëve publikë dhe figurave të krimit të organizuar. Shqipëria ka bërë përparim në fushën e konfiskimit të pasurive, duke krijuar, me asistencë ndërkombëtare, një Agjenci për Administrimin e Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara dhe një Zyrë për Rikuperimin e Pasurive, duke rritur hetimet paralele të pasurisë në çështjet penale dhe duke përdorur të ardhurat nga krimi për nevojat e shtetit”, thuhet në raport.

Pjesë nga raporti i DASH – Seksioni 8. Korrupsioni

Shqipëria ka një kuadër ligjor që synon të krijojë bazën për luftën kundër korrupsionit dhe parandalimin e konfliktit të interesit të zyrtarëve publikë dhe politikanëve, përfshirë anëtarët e familjeve të tyre.

Megjithatë, korrupsioni vazhdon të dëmtojë shtetin e së drejtës, të rrezikojë zhvillimin ekonomik dhe të pengojë Shqipërinë të arrijë potencialin e saj të plotë.

Investitorët e huaj përmendin korrupsionin, krimin e organizuar dhe çështje të lidhura me to si disa nga problemet më të mëdha që pengojnë klimën e biznesit në Shqipëri, përfshirë:

korrupsionin në gjyqësor, qeveri, prokurime publike dhe media;

mungesën e transparencës;

mungesën e konkurrencës;

pastrimin e parave;

ndikimin e krimit të organizuar;

një ekonomi të madhe informale dhe

zbatimin e dobët të kontratave.

Përmirësimi i bashkëpunimit ndërmjet agjencive qeveritare është i nevojshëm për avancimin e luftës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar dhe për trajtimin e kulturës së përhapur të pandëshkueshmërisë.

Përparimi i mëtejshëm i strukturave të specializuara kundër korrupsionit dhe vazhdimi i një historie dënimesh për korrupsionin në nivele të larta do të nxiste investimet e huaja dhe vendase dhe do t’i mundësonte Shqipërisë të konkurronte më me sukses në ekonominë globale.

Miratimi i ndryshimeve kushtetuese në korrik 2016 për reformimin e sistemit të drejtësisë ishte një hap i rëndësishëm përpara.

Kjo reformë, pasi të zbatohet plotësisht, pritet ta pozicionojë vendin si një destinacion më tërheqës për investitorët ndërkombëtarë.

Reformat e drejtësisë penale të mbështetura nga SHBA-ja dhe BE-ja janë ndër zhvillimet më të rëndësishme në Shqipëri që nga fundi i komunizmit dhe pothuajse një e treta e Kushtetutës u rishkrua si pjesë e kësaj përpjekjeje.

Procesi i vettingut të gjyqtarëve dhe prokurorëve, një pjesë integrale e reformës në drejtësi, përfundoi në vitin 2024, ndërsa çështjet përfundimtare të apelimit përfunduan në vitin 2026.

Më shumë se gjysma e gjyqtarëve dhe prokurorëve që iu nënshtruan vettingut janë shkarkuar për pasuri të pajustifikuara ose lidhje me krimin e organizuar, ose kanë dhënë dorëheqjen për të shmangur vettingun.

Prokuroria e Posaçme dhe Byroja Kombëtare e Hetimit (BKH), të krijuara në kuadër të reformës në drejtësi, po bëjnë përparim në hetimin, ndjekjen penale dhe dënimin e personave të përfshirë në korrupsion dhe krim të organizuar, përfshirë zyrtarë të lartë aktualë ose të mëparshëm dhe figura të rëndësishme të krimit.

SPAK ka nisur hetime për disa raste të profilit të lartë, duke urdhëruar arrestime dhe duke siguruar dënime ndaj zyrtarëve publikë dhe figurave të krimit të organizuar.

Shqipëria ka bërë përparim në fushën e konfiskimit të pasurive, duke krijuar, me asistencë ndërkombëtare, një Agjenci për Administrimin e Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara dhe një Zyrë për Rikuperimin e Pasurive, duke rritur hetimet paralele të pasurisë në çështjet penale dhe duke përdorur të ardhurat nga krimi për nevojat e shtetit.

Qeveria shqiptare ka ratifikuar disa traktate dhe konventa ndërkombëtare që lidhen me korrupsionin dhe është anëtare e organizatave dhe programeve kryesore ndërkombëtare që trajtojnë korrupsionin dhe krimin e organizuar, përfshirë:

Konventën Civile për Korrupsionin (Këshilli i Evropës);

Konventën Penale për Korrupsionin (Këshilli i Evropës);

Protokollin Shtesë të Konventës Penale për Korrupsionin (Këshilli i Evropës) dhe

Konventën e Kombeve të Bashkuara kundër Korrupsionit (UNCAC).

Shqipëria ratifikoi disa konventa kryesore në fushën më të gjerë të krimit ekonomik, përfshirë Konventën për Pastrimin, Kërkimin, Sekuestrimin dhe Konfiskimin e Produkteve të Krimit (2001) dhe Konventën për Kibernetik (2002).

Shqipëria është anëtare e Grupit të Shteteve kundër Korrupsionit (GRECO) që prej ratifikimit të Konventës Penale për Korrupsionin në vitin 2001 dhe është anëtare e Nismës së Paktit të Stabilitetit kundër Korrupsionit (SPAI).

Shqipëria ka miratuar legjislacion për mbrojtjen e sinjalizuesve.