New York Times: Njeriu i fuqishëm i Nvidia-s, në shënjestër të spiunazhit kinez, gruaja që e futi në kurth dhe ...

Një çështje spiunazhi që përfshin kompaninë Nvidia, drejtorin ekzekutiv të saj, Jensen Huang, dhe një biznesmene kineze që kishte lidhje të ngushta me të, është zbuluar nga The New York Times. Gazeta u referohet gjetjeve konfidenciale të agjencive amerikane të inteligjencës, për të cilat ishte informuar rreth një vit më parë edhe Donald Trump.

Sipas artikullit, agjencitë amerikane të inteligjencës arritën në përfundimin se Alice Huang, e njohur gjithashtu si Huang Le, një drejtuese e lartë në një kompani të qendrave të të dhënave me seli në Singapor, mblidhte informacione në emër të shërbimeve kineze të inteligjencës dhe ua përcillte ato autoriteteve në Pekin.

Biznesmenja ishte tashmë nën hetim për përfshirje të mundshme në përpjekjet për të anashkaluar kufizimet amerikane mbi eksportin e çipave të avancuar të inteligjencës artificiale drejt Kinës.

Megjithatë, përgjimi dhe mbikëqyrja e saj zbuluan se ajo kishte krijuar një marrëdhënie të ngushtë me drejtuesin e Nvidia-s, një prej kompanive më të rëndësishme në konkurrencën globale për zhvillimin e inteligjencës artificiale.

Informacionet shkaktuan shqetësim në Uashington, pasi Jensen Huang mban marrëdhënie të afërta me Trumpin dhe ka fituar ndikim të konsiderueshëm në vendimet e qeverisë amerikane për eksportin e gjysmëpërçuesve të avancuar.

Trump u informua, por nuk ndërmori veprime

Sipas personave që kanë dijeni për përmbajtjen e informacioneve konfidenciale, Trump u vu në dijeni të gjetjeve të agjencive të inteligjencës rreth një vit më parë, por zgjodhi të mos ndërmerrte asnjë veprim.

Presidenti amerikan duket se është i rezervuar ndaj masave që mund të ndikojnë në shitjet e Nvidia-s, të cilat kontribuojnë ndjeshëm në rritjen e ekonomisë amerikane dhe në ecurinë e tregut të aksioneve. Njëkohësisht, ai synon të shmangë tensione të reja në marrëdhëniet tregtare me Kinën.

Artikulli i The New York Times bazohet në intervista me persona të informuar për rezultatet e mbikëqyrjes, si dhe me zyrtarë qeveritarë, drejtues të industrisë së teknologjisë dhe analistë. Burimet që kishin dijeni për gjetjet konfidenciale folën në kushte anonimiteti.

Fillimisht, autoritetet amerikane dyshonin se Huang po ndihmonte kompani kineze të siguronin akses në çipat e avancuar të Nvidia-s, duke anashkaluar kufizimet e vendosura nga Uashingtoni.

Vlerësimi se ajo mblidhte gjithashtu informacione për Pekinin shtoi shqetësimet lidhur me mundësinë që të kishte akses në informacione mbi aktivitetet e Nvidia-s apo edhe mbi qëndrimet e Trumpit për politikat teknologjike.

Çështja merr rëndësi të veçantë në prag të vizitës së planifikuar të presidentit amerikan në Kinë muajin e ardhshëm.

Pavarësisht gjetjeve të agjencive të inteligjencës, Jensen Huang nuk ka marrë asnjë paralajmërim zyrtar nga autoritetet amerikane se mund të jetë shënjestër e një shërbimi të huaj inteligjence, sipas burimeve të The New York Times.

Përgjigjja e Nvidia-s dhe mohimet

Nvidia i hodhi poshtë aludimet se kontaktet e drejtorit të saj ekzekutiv me Huang kishin karakter të pazakontë.

Zëdhënësi i kompanisë, John Rizzo, deklaroi se Megaspeed, kompania ku punonte biznesmenja kineze, trajtohet njësoj si çdo klient tjetër rajonal.

“Kontaktet e Jensen-it me zonjën Huang nuk janë të pazakonta apo të papritura. Takimet me klientët janë pjesë e punës së një drejtori ekzekutiv. Jensen bisedon me mijëra drejtues të kompanive-kliente çdo vit”, deklaroi ai.

Rizzo shtoi se Nvidia është e bindur që, nëse qeveria amerikane do ta konsideronte një person kërcënim për industrinë amerikane, do ta njoftonte kompaninë.

Sipas tij, klientë si Megaspeed marrin informacione të zakonshme tregtare, jo sekrete të ndjeshme biznesi të Nvidia-s apo të dhëna që lidhen me sigurinë kombëtare.

Shtëpia e Bardhë, CIA dhe Agjencia e Sigurisë Kombëtare e SHBA-së (NSA) refuzuan të komentojnë.

Nga ana e saj, Megaspeed deklaroi se drejtuesit aktualë të kompanisë i trajtojnë akuzat me seriozitet të veçantë.

Kompania ka angazhuar këshilltarë ligjorë të jashtëm për të kryer një hetim të brendshëm dhe ka njoftuar qeverinë amerikane se synon të bashkëpunojë plotësisht.

Alice Huang nuk iu përgjigj kërkesave të The New York Times për koment. Një person i njohur me funksionimin e Megaspeed tha se biznesmenja ka kufizuar aktivitetin e saj në kompani që nga nisja e hetimeve amerikane.

Ambasada kineze në Uashington i hodhi poshtë akuzat. Zëdhënësi i saj, Liu Chang, akuzoi Shtetet e Bashkuara se po zhvillojnë një fushatë me akuza të pabazuara dhe shpifje kundër Kinës.

Megaspeed dhe hetimi për çipat e inteligjencës artificiale

Megaspeed operon në tregun e kapaciteteve kompjuterike. Ajo blen pajisje të avancuara për qendrat e të dhënave në Azinë Juglindore dhe ua ofron shërbimet e saj kompanive të ndryshme, përfshirë edhe ato kineze.

Që nga fundi i vitit 2024, autoritetet amerikane po shqyrtojnë nëse kompania ka ndihmuar grupe kineze të sigurojnë akses në teknologji që i nënshtrohet kufizimeve amerikane të eksportit.

Hetimi nisi pas një vizite të një zyrtari të Departamentit Amerikan të Tregtisë në një qendër të të dhënave të Megaspeed në Malajzi. Gjatë inspektimit, zyrtari konstatoi se pajisjet e Nvidia-s ndodheshin ende të paketuara në arka. Kjo ngjalli dyshime se makineritë mund të ishin destinuar për t’u transportuar diku tjetër, në vend që të instaloheshin në atë objekt.

Edhe autoritetet e Singaporit nisën një hetim të veçantë. Në vitin 2025, ato thirrën Huang për t’u marrë në pyetje, por më pas e lanë të lirë.

Sipas zyrtarëve qeveritarë, këtë vit hetimi amerikan për Megaspeed u transferua nga Departamenti i Tregtisë te Departamenti i Drejtësisë.

Kufizimet e Uashingtonit

Që nga viti 2022, Shtetet e Bashkuara kanë vendosur kufizime mbi eksportin drejt Kinës të çipave më të avancuar të Nvidia-s, me synimin për të kufizuar aksesin e Pekinit në teknologjinë më të përparuar.

Në disa raste janë zbuluar kompani që kanë transportuar në mënyrë të paligjshme procesorë të tillë në territorin kinez. Ndërkohë, kompani të tjera kanë krijuar biznese të ligjshme që blejnë sasi të mëdha çipash për ndërtimin e qendrave të të dhënave në Azinë Juglindore, të cilat ofrojnë shërbime për kompani kineze.

Administrata e Bidenit ishte përpjekur t’i kufizonte këto aktivitete, por Trumpi i lehtësoi rregullat përkatëse. Tani, administrata e tij po shqyrton mundësinë e rikthimit të kufizimeve më të rrepta.

Megaspeed është një prej kompanive që operon sipas këtij modeli.

Ajo ka siguruar çipa Nvidia përmes degës amerikane të Inspur, një kompani kineze që prodhon serverë. Kompania mëmë e Inspur është përfshirë në një listë sanksionesh amerikane për shkak të pretendimeve se i ka ofruar teknologji ushtrisë kineze, por dega e saj amerikane nuk u nënshtrohet të njëjtave sanksione.

Më pas, Megaspeed u ofron kapacitete kompjuterike kompanive si Alibaba dhe klientëve të tjerë në Kinë.

Zyrtarët amerikanë besojnë se kjo kompani është pjesë e një rrjeti më të gjerë ndërkombëtar, përmes të cilit kompanitë kineze sigurojnë akses në procesorët që u nevojiten për zhvillimin dhe funksionimin e sistemeve të inteligjencës artificiale.

Hetuesit po shqyrtojnë gjithashtu mundësinë që disa prej çipave të blerë nga Megaspeed të jenë transportuar në mënyrë të paligjshme në Kinë.

Blerje pajisjesh me vlerë të paktën 4,8 miliardë dollarë

Sipas të dhënave tregtare të siguruara nga The New York Times përmes platformës ImportGenius, një kompani e lidhur me Megaspeed në Malajzi ka blerë pajisje të avancuara të inteligjencës artificiale, përfshirë çipa dhe teknologji të Nvidia-s, me vlerë të paktën 4,8 miliardë dollarë.

Blerjet u kryen nga qershori i vitit 2024 deri në shkurt të vitit 2026. Vlera e transaksioneve konsiderohet jashtëzakonisht e lartë për një kompani relativisht të vogël dhe pak të njohur.

Pavarësisht hetimeve, Nvidia dhe Megaspeed vazhduan bashkëpunimin edhe gjatë vitit 2026. Të dhënat e disponueshme tregojnë se Megaspeed dhe kompanitë e lidhura me të vazhduan të blinin produkte Nvidia, shpesh përmes kompanive ndërmjetëse.

Nvidia zbaton procedura verifikimi për blerësit përpara se të miratojë shitjen e çipave. Në disa raste, kompania kryen edhe kontrolle pas shitjes për të verifikuar nëse pajisjet vazhdojnë të jenë në zotërim të blerësit.

Takimet e Alice Huang me Jensen Huang

Kontaktet e Alice Huang me drejtuesin e Nvidia-s ishin dokumentuar publikisht përpara se të bëheshin të njohura gjetjet e inteligjencës amerikane.

Në qershor të vitit 2024, disa javë përpara se Megaspeed të niste blerjet e mëdha të pajisjeve, fotografi të publikuara në LinkedIn tregonin të dy në një bar në Taipei, pas një panairi lokal të teknologjisë.

Në takim morën pjesë edhe drejtues të tjerë të kompanive të inteligjencës artificiale, ndërsa grupi konsumonte uiski.

Në maj të vitit 2025, Jensen Huang dhe Alice Huang u shfaqën sërish së bashku në Taipei, këtë herë teksa po largoheshin nga një restorant ku ishte zhvilluar një darkë pune me furnizues të sektorit.

Biznesmenja qëndronte pas drejtorit ekzekutiv të Nvidia-s, ndërsa ai bisedonte me gazetarë tajvanezë.