Maqedonia e Veriut: Shqiptarët protestojnë në mbështetje të ish-udhëheqësve të UÇK-së në gjyq në Hagë

Mbi 20,000 shqiptarë morën pjesë në një tubim në Shkup sot në mesditë në mbështetje të ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), të cilët janë në gjyq në Hagë për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të kryera midis viteve 1998 dhe 2000.

Tubimi, i cili u zhvillua në Sheshin Skënderbej në Shkup (pranë qendrës së qytetit), u organizua nga organizatat e veteranëve të UÇK-së, me mbështetjen e partisë më të madhe shqiptare në Maqedoninë e Veriut, BDI-së, të udhëhequr nga Ali Ahmeti, një ish-zyrtar i UÇK-së.

Protestuesit, të cilët valëvitnin flamuj shqiptarë dhe brohorisnin slogane pro-UÇK-së, ishin shqiptarë, kryesisht nga Maqedonia e Veriut dhe Kosova, por edhe nga Shqipëria dhe Serbia jugore. Ata shprehën mbështetjen e tyre për ish-anëtarët e UÇK-së në gjyq në Hagë, duke argumentuar se ata po përballen me akuza të padrejta dhe të pabaza.

Demonstrata të ngjashme në mbështetje të ish-udhëheqësve të UÇK-së janë zhvilluar së fundmi në Hagë, Strasburg, Prishtinë dhe së fundmi në Tiranë (tetorin e kaluar), me mbështetjen e kryeministrit shqiptar Edi Rama.

Ali Ahmeti, duke folur në demonstratën e sotme në Shkup, deklaroi se UÇK-ja "nuk luftoi kundër asnjë populli në Kosovë, as nuk ua hoqi lirinë të tjerëve, por luftoi për lirinë e popullit të vet". Ahmeti argumentoi se vendimi i gjykatës së Hagës duhet të lirojë ish-anëtarët e UÇK-së sepse, siç deklaroi ai, "të gjithë ata që janë pas hekurave akuzohen për vepra që nuk i kanë kryer dhe të cilat janë shpikur nga Beogradi dhe Moska".

Kush është në gjyq në Hagë?

Katër ish-udhëheqës të UÇK-së janë në gjyq në Hagë në Gjykatën Speciale të Kosovës (KSK). Ata akuzohen për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, duke përfshirë privimin e paligjshëm të lirisë, keqtrajtimin, torturën, vrasjen, zhdukjet dhe persekutimin, të cilat dyshohet se janë kryer në Kosovë midis viteve 1998 dhe 2000.

Këta janë Hashim Thaçi (një ish-komandant politik i UÇK-së dhe më vonë Kryeministër dhe President i Kosovës), Kadri Veseli dhe Jakub Krasniqi (ish-komandantë të UÇK-së dhe kryetarë të Parlamentit të Kosovës) dhe Rexhep Selimi (një ish-zyrtar i UÇK-së dhe parlamentar i Kosovës).

Sipas aktakuzës, krimet u kryen në vende të ndryshme në Kosovë, si dhe në veri të Shqipërisë. Autorët e krimeve ishin anëtarë të UÇK-së, dhe viktimat ishin qindra civilë. Midis viktimave ishin njerëz të konsideruar armiq të UÇK-së, kryesisht serbë dhe romë, por edhe shqiptarë që dyshohet se kanë bashkëpunuar me autoritetet serbe në Kosovë, thuhet në aktakuzë. Të pandehurit konsiderohen "përgjegjës" për mbi 100 vrasje njerëzish në Kosovë midis viteve 1998 dhe 2000.

Gjyqi filloi në prill 2023, dhe çështja e prokurorisë ka përfunduar. Dëshmia e mbrojtjes është aktualisht në proces.

Megjithatë, Gjykata Speciale është kritikuar ashpër nga segmente të mëdha të komunitetit shqiptar, pasi shumë besojnë se gjyqi është i padrejtë dhe synon vetëm ish-luftëtarët e UÇK-së. Demonstrata dhe tubime masive në mbështetje të të pandehurve janë zhvilluar, si në Kosovë ashtu edhe në Shqipëri, me slogane të tilla si "drejtësi për çlirimtarët e Kosovës".

Çfarë është Gjykata Speciale e Kosovës?

Gjykata Speciale e Kosovës për Krime Lufte u krijua me një vendim të Parlamentit të Kosovës në gusht 2015 dhe vepron sipas ligjit të Kosovës. U vendos që selia e Gjykatës të zhvendoset në Hagë sepse dëshmitarët mund të ndihen të kërcënuar nëse gjyqet do të mbaheshin në Kosovë. Gjykata përbëhet nga gjyqtarë ndërkombëtarë, Prokurori Special dhe Regjistri, dhe financohet nga Bashkimi Evropian.

UÇK-ja ishte një grup i armatosur shqiptar që vepronte kryesisht në Kosovë nga viti 1996 deri në vitin 1999, duke u përleshur me forcat ushtarake dhe policore serbe në rajon. UÇK-ja është akuzuar për krime lufte, duke përfshirë rrëmbime, vrasje dhe frikësim të serbëve, romëve dhe kundërshtarëve politikë. Disa nga ish-udhëheqësit e saj janë gjykuar ose janë gjykuar nga gjykata ndërkombëtare.

Në vitin 1999, NATO ndërhyri ushtarakisht kundër Serbisë, duke rezultuar në tërheqjen e forcave serbe nga Kosova dhe shkëputjen e rajonit nga Serbia. Kosova shpalli pavarësinë në shkurt 2008, e njohur nga shumë shtete (përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe shumicën e vendeve të BE-së), por jo të gjitha: në veçanti, Serbia nuk e njeh atë, as disa shtete të tjera, siç është Rusia.

Për shumë shqiptarë të Kosovës, UÇK-ja konsiderohet një lëvizje çlirimtare, ndërsa për Serbinë ajo mbetet një organizatë e armatosur me shkelje të rënda të të drejtave.