Tragjedia me 47 të vdekur/ Çfarë ndodhi në Crans-Montana? Shpërthimi i zjarrit në bodrum dhe dera e vetme për të dalë

Një zjarr thuhet se është përhapur shpejt brenda lokalit në bodrum, duke shkaktuar shpërthime dhe zjarre të tjera që e kthyen atë sallë të barit “Le Constellation” në një shesh flakësh pa lënë shteg shpëtimi për dhjetëra e dhjetëra vajza dhe djem që po festonin Vitin e Ri.

Kjo do të ishte dinamika e tragjedisë në Crans-Montana, që në orën 01:30 të 1 janarit 2026 shkaktoi vdekjen e 47 personave, ndërsa 100 të tjerë mbetën të plagosur.

Kështu e përshkroi situatën këshilltari i Shtetit Stéphane Ganzer për televizionin zviceran. Hetuesit janë në punë për të përcaktuar saktësisht shkaqet e katastrofës, duke mbledhur dëshmitë e atyre që ishin në vendngjarje. Sigurisht nuk ishte një atentat: prokurorja e Përgjithshme Beatrice Pilloud gjatë konferencës së parë për shtyp përjashtoi “plotësisht” këtë hipotezë.

Por atëherë çfarë shkaktoi zjarrin shkatërrues? Dhe si ishte e mundur që flakët përhapeshin kaq shpejt nga bodrumi në katin e poshtëm të lokalit duke kapur njerëzit? Një ndër hipotezat e para ka qenë përdorimi i fishekzjarrëve brenda lokalit, siç deklaroi ambasadori italian në Zvicër, Gian Lorenzo Cornado, dhe gjithashtu qirinj shkëlqyes ndezur nga kamarierët mbi shishet e shampanjës, por autoritetet hetuese nuk kanë dhënë detaje për këto pika.

Një temë tjetër që po shqyrtohet për të kuptuar seriozitetin e katastrofës dhe bilancin e viktimave janë masat e sigurisë brenda lokalit, një bodrum, dhe materialet e përdorura pas rikonstruksionit të fundit: ndoshta sistemet kundër zjarrit nuk u aktivizuan në kohë? Dhe pse të rinjtë mbetën të bllokuar? A ishte vërtet e vetmja dalja dhe madje e ngushtë, siç del nga disa dëshmi? Çdo hipotezë po vlerësohet me kujdes.

Dëshmitë e të pranishmëve ndihmojnë në kuptimin e dinamikës. Një dëshmitar, Jeoffroy D’Amecourt, mohon hipotezën e fishekzjarrëve: ai rrëfeu për RadioTelevisione Svizzera se kishte dëgjuar “një shpërthim shumë të fortë rreth orës 01:30 të natës dhe nuk dukej aspak si një fishekzjarr, zhurma ishte krejt tjetër”.

Por është gjithashtu e vërtetë se shpërthimi, ose më saktë, shpërthimet e shumta, ndodhën kur zjarri tashmë kishte nisur. Ajo që është e sigurt është se flakët përfshinë menjëherë ambientin e mbushur me të rinj që po festonin: të paktën 200 persona në një lokal jo shumë të madh. Zv/kryetarja e Asconas, Michela Ris, e cituar nga mediat zvicerane, tha: “Të njohurit më thanë se disa djem dhe vajza dolën nga lokali të gjakosur, disa pa rroba, ishte një masakër e vërtetë.

Dëshmitë që ndihmojnë në rindërtimin e dinamikës përfshijnë dy të rinj francezë të përfshirë në zjarr: ata thanë për BfmTv se zjarri mund të kishte nisur nga disa qirinj ditëlindjeje të ndezur nga kamarierët mbi shishet e shampanjës, pak para mesnatës. “Njëri u afrua shumë pranë tavanit, i cili mori flakë. Brenda disa sekondave gjithçka ishte në zjarr, tavanin ishte prej druri.”
Një dëshmi tjetër e një turisti konfirmoi praninë e yjeve shkëlqyes të ndezur mbi shishet: njëra prej tyre, tha ai, mbahej në dorë nga një vajzë që qëndronte mbi shpatullat e një djali dhe shkëndijat ndezën menjëherë një element ose trarë të tavaneve të sipërme – ndoshta prej druri ose materiali tjetër të djegshëm – duke u përhapur shpejt në ambient.

Pastaj është edhe çështja e ambientit të ngushtë: “Dera e daljes ishte shumë e vogël për të gjithë të pranishmit. Disa thyen një dritare për t’u shpëtuar njerëzit,” thanë dy vajzat e intervistuar nga televizioni francez, duke shpjeguar se zjarrfikëset arritën “brenda disa minutash”. Të tjera dëshmi konfirmojnë arratisjen kaotike nga lokali tashmë në flakë, dhe dritaret e thyera për të hapur një rrugë përmes një dalje të vetme dhe të ngushtë. Gjatë konferencës për shtyp që u mbajt në mbrëmje, prokurorja Pilloud nuk dha gjykime, por konfirmoi se shkalla e daljes ishte e ngushtë.
Për të përshkruar dinamikën e zjarrit, autoritetet thanë për mediat zvicerane se brenda lokalit të Crans-Montana kishte ndodhur një “flashover”, pra një “fenomen jashtëzakonisht i rrezikshëm ku zjarri përhapet papritur dhe shpejt në ambientet e mbyllura duke shkaktuar një ose më shumë shpërthime”.

Me këtë term nënkuptohet kalimi i menjëhershëm nga një zjarr i lokalizuar në një zjarr të përgjithshëm. Një zjarr mund të nisë, për shembull, nga një pajisje në një dhomë dhe nëse nxehtësia grumbullohet nën tavan, gazrat e djegies përhapen në hapësirë dhe temperatura rritet shumë shpejt deri në disa qindra gradë. Ky efekt mund të shkaktojë ndezjen e menjëhershme të materialeve të tjera djegëse, si ato në tavane të sipërme, duke përhapur flakët shpejt. Në atë moment, mbijetesa është praktikisht e pamundur.