Punëtorët indianë filmojnë punën e tyre për të trajnuar inteligjencën artificiale

Mohammed Ashim prej katër vitesh punon si berber në Bengaluru. Por kohët e fundit, 22-vjeçari ka filluar të vendosë një kamerë në kokë për të regjistruar punën e tij. Kamera regjistron vetëm duart dhe gishtat e tij, ndërsa fytyrat e klientëve mbulohen për të mos u identifikuar.

“Rutina është e thjeshtë, por duhet të jesh i disiplinuar në mënyrën se si lëviz. Ekipi drejtues më ka mësuar që duart e mia duhet të qëndrojnë gjithmonë qartë brenda kuadrit, ndriçimi duhet të jetë i mirë dhe nuk mund ta anoj kokën shumë papritur gjatë punës”, tregon ai.

Ashim e mban kamerën për pesë deri në gjashtë orë në ditë.

“Pagesa është e mirë, por, të them të drejtën, ajo që më mban të entuziazmuar është ndjesia se po bëj diçka kaq futuriste. Nuk e kisha imagjinuar kurrë që teknikat e mia me briskun mund t’i shërbenin një kompanie globale teknologjike”, thotë Ashim.

Ai është një nga qindra mijëra punëtorët në mbarë botën që paguhen për të regjistruar aktivitetet e tyre të përditshme.

Pamjet e Ashimit mblidhen nga një kompani vendase, e cila mund të ketë qindra persona që filmojnë punën e tyre. Më pas, videot u shiten kompanive teknologjike dhe organizatave kërkimore, të cilat i përdorin për të trajnuar inteligjencën artificiale, veçanërisht të ashtuquajturën IA fizike, një lloj inteligjence artificiale që mund të kontrollojë robotë në botën reale.

Tregu i ri i të dhënave për inteligjencën artificiale

Kompania Rashdan Technologies mbledh dhe përpunon të dhëna të krijuara nga njerëzit.

“Çdo kompani robotike dhe çdo laborator që zhvillon inteligjencë artificiale të avancuar kërkon një lloj të caktuar të dhënash: detyra industriale, punë bujqësore, punë shtëpie, veprimtari të bizneseve të vogla, si qeramika, prodhimi i veshjeve, qëndisja dhe prodhimi i qirinjve. Ne shkojmë kudo ku kryhet detyra që kërkohet”, thotë Shahil Baig, bashkëthemelues dhe drejtor ekzekutiv i kompanisë.

Kompania e tij paguan nga 5 deri në 10 dollarë për tetë deri në dhjetë orë punë të regjistruar.

“Për shumë prej këtyre njerëzve, kjo është një shumë domethënëse”, thotë Baig.

Sipas tij, është e rëndësishme që punëtorët të japin pëlqimin e tyre dhe të ndihen rehat gjatë procesit.

“Ne regjistrojmë duart, jo fytyrat. Kur pajisjet me disa kamera kapin më shumë pjesë të trupit ose të mjedisit, ne i turbullojmë fytyrat. Emrat, të dhënat e kontaktit dhe çdo informacion tjetër që mund t’i identifikojë personalisht nuk përfshihen në materialet që u dorëzojmë klientëve”, shpjegon ai.

Megjithatë, kërkesat e klientëve po bëhen gjithnjë e më të mëdha.

“Tani klientët kërkojnë që rreth kokës së një personi të vendosen katër deri në gjashtë kamera, në mënyrë që të regjistrohet e gjithë skena dhe jo vetëm duart.

“Ta bindësh dikë të pranojë një kamerë të vogël është një gjë. Ta bindësh të mbajë një pajisje që praktikisht përbëhet nga pesë kamera është krejt tjetër dhe shumë më e vështirë. Për këtë nivel të mbledhjes së të dhënave paguajmë më shumë, sepse po u kërkojmë njerëzve më tepër”, thotë Baig.

Sipas Agarwal, edhe konkurrenca në këtë industri po rritet dhe gjatë këtij viti pritet të shfaqen dhjetëra kompani të tjera konkurrente në Indi.

Por pse janë kaq të rëndësishme këto të dhëna?

Pse robotët kanë nevojë të mësojnë nga njerëzit?

Nëse duam që robotët të lëvizin dhe të veprojnë në botën reale, ata nuk mund të trajnohen vetëm përmes simulimeve kompjuterike, argumenton Manish Agarwal, themeluesi i Humyn Labs, një kompani që mbledh dhe përpunon të dhëna të krijuara nga njerëzit.

Pjesa më e madhe e këtyre të dhënave vjen nga videot, por në disa raste punëtorët mbajnë pajisje elektronike në duar dhe gishta për të regjistruar edhe kontaktin fizik me objektet.

“Detyrat fizike kërkojnë të dhëna me cilësi të lartë për lëvizjet e gjymtyrëve, gishtave, kyçeve të duarve, bërrylave dhe shpatullave, si dhe për mënyrën se si ushtrohet forca. Për shembull, roboti duhet të dijë sa fort ta shtrëngojë një shishe plastike që të mos e shtypë, në krahasim me një gotë çeliku”, shpjegon ai.

Deri vonë, këto të dhëna nuk ishin të disponueshme.

“Nuk ekziston një arkiv i internetit që përmban aktivitetet fizike të njerëzve dhe as një bazë të dhënash që tregon se si pastrohet një kuzhinë apo si montohet një makinë nga duart e dikujt që e di saktësisht se sa forcë duhet të ushtrojë. Këto të dhëna duhet të regjistrohen nga e para, në botën reale dhe në mjedise të ndryshme”, thotë Agarwal, kompania e të cilit ka zyra në Bengaluru dhe San Francisko.

Aktualisht, kompania e tij ka 96 mijë mbledhës të dhënash në vende të Amerikës Latine dhe të Azisë Juglindore.

Humyn Labs filtron mijëra orë video të siguruara nga këta punëtorë dhe përzgjedh materialet më të dobishme. Më pas, videot etiketohen për t’i treguar inteligjencës artificiale se çfarë po sheh dhe paketohen në një format që mund të përdoret nga klientët.

“Duhet të mbledhësh të dhëna nga fabrika të ndryshme dhe për detyra të ndryshme, në vende të ndryshme. Nëse dëshiron të zhvillosh robotë për fabrikat ose shtëpitë në SHBA, të duhen mjedise që u ngjajnë atyre amerikane. Shtëpitë në Indi mund të mos jenë mjedisi i duhur për të zhvilluar një aplikim robotik që do të përdoret në SHBA”, shpjegon ai.

A po trajnojnë punëtorët robotët që një ditë do t’i zëvendësojnë?

Për momentin, është ende herët për të dhënë një përgjigje, thotë Bino Paul, profesor i lartë në Shkollën e Menaxhimit dhe Studimeve të Punës në Institutin Tata të Shkencave Sociale (TISS), në Mumbai.

Sipas tij, për disa punëtorë inteligjenca artificiale mund të jetë një mjet i dobishëm, ndërsa në profesione të tjera robotët mund të automatizojnë punën dhe të zëvendësojnë njerëzit.

Problemi është se, nëse makineritë fillojnë të marrin përsipër gjithnjë e më shumë detyra, punëtorët mund të kenë pak mundësi për të reaguar.

“Deri në momentin kur punëtorët të kuptojnë se në çfarë kanë marrë pjesë, mund të jetë tepër vonë”, paralajmëron ai.

Ashtu si shumë të tjerë, Paul kërkon që qeveritë të vendosin rregulla për inteligjencën artificiale.

“Inteligjenca artificiale nuk mund të shihet thjesht si një sistem teknik. Duhet të zhvillojmë një sistem socio-teknik, ku etika të ruhet përmes ndërhyrjes dhe përgjegjësisë njerëzore, duke siguruar që IA të sjellë përfitime dhe jo dëme”, thekson ai.

“Kjo është çështje mbijetese”

Pavarësisht shqetësimeve për drejtimin që po merr inteligjenca artificiale, investimet në zhvillimin e saj vazhdojnë të rriten.

Një pjesë e këtyre parave përfundon te punëtorët në Indi, ku nuk mungojnë njerëzit të gatshëm të mbajnë një kamerë për disa dollarë në ditë.

Mohammed Arman ka dhjetë vjet që punon në industrinë e tekstileve në Bengaluru.

“Qepje dhe prerje veshjesh. E njoh aq mirë këtë punë, sa ndoshta mund ta bëja edhe me sytë mbyllur. Pas dhjetë vitesh me copat, fijet, gjilpërat dhe makinën qepëse, duart e tua e dinë vetë çfarë duhet të bëjnë, përpara se ta kuptojë mendja”, thotë ai.

Kohët e fundit, edhe Arman ka filluar të mbajë një kamerë të vendosur në kokë për të regjistruar punën e tij.

“Për mua është e thjeshtë. Kjo është çështje mbijetese. Kam një familje në Bihar dhe çdo rupi që dërgoj në shtëpi ka rëndësi. Nëse dikush më ofron para shtesë për të mbajtur një kamerë ndërsa bëj të njëjtën punë që kam bërë për dhjetë vjet, nuk do të refuzoj.

“Nuk më kushton asgjë. Unë tashmë qep dhe pres copat. Tani thjesht paguhem pak më shumë për të njëjtën punë”, shpjegon ai.

Për sa kohë që ekziston kërkesa për këto pamje, ato do të vazhdojnë të mblidhen diku.

“Roli aktual i Indisë në këtë industri është kryesisht ai i një furnizuesi të lëndës së parë: njerëzit vendosin kamera, regjistrojnë veten duke kryer detyra të zakonshme dhe pamjet dërgohen në laboratorë jashtë vendit”, thotë Agarwal.

Megjithatë, ai paralajmëron se vlera e kësaj pune mund të bjerë shpejt, ndërsa gjithnjë e më shumë kompani konkurrojnë për të fituar kontrata për mbledhjen e të dhënave.

“India nuk mund të mbetet vetëm furnizuese e videove. Ajo duhet të ngjitet në nivele më të larta të zinxhirit të vlerës: nga regjistrimi i pamjeve bruto te kontrolli i të gjithë procesit që i shndërron videot në të dhëna të përdorshme. Kjo përfshin pastrimin, organizimin, verifikimin dhe, në fund, përcaktimin e standardeve për atë që konsiderohet e dhënë cilësore për trajnimin e inteligjencës artificiale”, argumenton ai.

Një punë shtesë për të ardhura më të mira

Për disa njerëz, mbledhja e të dhënave është një mundësi tërheqëse për të fituar para në kohën e lirë.

Jolly Arifur, mësuese e shkencave, po kërkonte një punë që mund ta kryente nga shtëpia, duke iu përshtatur njëkohësisht nevojave të djalit të saj të vogël.

“Prej shtatë muajsh, mbaj në kokë një pajisje me kamera ndërsa kryej punët e zakonshme të shtëpisë: pastroj, gatuaj, fshij dyshemetë me pllaka dhe palos rrobat”, tregon ajo.

Arifur jeton në Guntakal, në distriktin Anantapur, dhe e organizon punën e regjistrimit në mënyrë që të mos ndërhyjë me detyrat e saj si mësuese.

“Paguhem nga dy deri në tre dollarë në orë. Nëse regjistroj nga tre deri në pesë orë në ditë, fitoj një shumë të mirë. Kjo është bërë një burim shtesë të ardhurash për mua, përveç mësimdhënies. Po ia dal t’i menaxhoj të dyja, sinqerisht, shumë mirë”, përfundon ajo.