FINANCIAL TIMES: Trazirat në Francë zbulojnë pafuqinë e klasës së saj politike

Dhuna tronditëse nxjerr në pah thellimin e ndasive sociale, kufizimeve fiskale dhe një krizë lidershipi

Edhe për një vend të mësuar me protesta masive, trazirat dhe plaçkitjet e ashpra që shpërthyen në të gjithë Francën gjatë fundjavës ishin tronditëse. Rreth 2,400 persona u arrestuan dhe të paktën 3,000 dyqane dhe biznese u plaçkitën ose u dëmtuan. Turmat hynë me forcë ose u vunë flakën ndërtesave bashkiake, duke i dhënë tërbimit të tyre një ndjesi kryengritjeje. Autoriteti tashmë i rrënuar i Presidentit Emmanuel Macron qëndron në rrënojat që digjen nga ndërtesa e bashkisë së shekullit të 19-të në Limoges, së cila iu vu flaka nga një turmë.

Qeveria ka fajësuar ekstremistët e majtë dhe elementët kriminalë për nxitjen e trazirave që pasoi një ditë protestash kryesisht paqësore kundër rënies së standardeve të jetesës, tkurrjes së shërbimeve publike dhe një mori ankesash të tjera. Anarkistët antikapitalistë nga i ashtuquajturi bllok i zi mund të kenë pasur dorë në dhunë -  shkatërruesit, dhe plaçkitësit e rastësishëm, që kërkonin plaçkë lufte ose ndonjë emocion, sigurisht që luajtën rolin e tyre. Secili prej tyre mban përgjegjësi për kaosin dhe shkatërrimin masiv. Por qeveria duhet të mbajë gjithashtu pjesën më të madhe të fajit, për dështimin kolosal të policisë dhe shërbimeve të inteligjencës.

Autoritetet e keqvlerësuan shkallën e protestave të së shtunës dhe praninë e agjitatorëve. Forcat policore që u përballën me protestuesit ishin të pamjaftueshme dhe në disa raste të papajisura. Qasja e tyre e rastësishme ndaj trazirave publike është gjithashtu në pikëpyetje. Gjatë javëve të demonstratave nga nxënësit e shkollave të mesme, ata ndonjëherë përdorën taktika të rënda. Më pas u treguan të pafuqishëm. Të hënën, Macron refuzoi të pranonte dorëheqjen e ministrit të brendshëm Laurent Nuñez, një ish-zyrtar i lartë në policinë e Parisit. Ministrat kanë rënë në shpatat e tyre për më pak.

Kjo orgji dhune në rrugë projekton një imazh të një qeverie që ka humbur kontrollin. Ajo gërryen besimin publik tek autoritetet shtetërore, minon besimin e biznesit dhe njollos reputacionin ndërkombëtar të Francës, me pasoja potencialisht dëmtuese për industrinë e saj të rëndësishme turistike. Kryeministri Sébastien Lecornu, të cilit i mungon shumica parlamentare, dhe presidenti, të cilit i mungon mbështetja popullore, nuk mund të bëjnë shumë realisht në muajt e tyre të fundit në detyrë para se të mbahen zgjedhjet pranverën e ardhshme. Por ata të paktën duhet ta mbajnë vendin të sigurt. Lecornu bëri thirrje për orë policore lokale të hënën për të parandaluar trazira të mëtejshme dhe nuk e ka përjashtuar shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme.

Ardyeja pse qeveria ka luftuar për të shuar protestat e shkollave të mesme dhe studentëve, të cilat tani kërcënojnë të shndërrohen në diçka më të madhe, është se ajo nuk ka para për të trajtuar problemin - ose të përgjigjet si duhet ndaj ankesave sociale. Macron gjeti siguroi rreth 11 miliardë euro ‘dhurata’ për të shuar protestat e Jelekëve të Verdhë të viteve 2018-19. Këtë herë valixhet janë bosh. Tregjet e obligacioneve po ushtrojnë presion mbi Parisin, ndërsa investitorët shqetësohen për mungesën e një rruge të dakorduar për stabilizimin e borxhit. Qeveria synon shkurtime shpenzimesh në rreth 43 miliardë euro dhe rritje taksash në buxhetin e vitit të ardhshëm. Çdo përpjekje për të shpenzuar për të dalë nga problemet mund të rikthehet me një shitje të rinovuar të borxhit dhe kosto më të larta të huamarrjes.

Me gjashtë muaj deri në zgjedhjet presidenciale, protestat dhe përplasjet e dhunshme të javëve të fundit kanë forcuar ekstremet politike të Francës, ndërsa kanë dëmtuar qendrën. Për udhëheqësen e ekstremit të djathtë Marine Le Pen, ndjenja e një qeverie që po humbet kontrollin është një dhuratë. Partia e saj ka fajësuar emigracionin për dhunën, duke tradhtuar instinktet e saj më të këqija. Por është e vështirë të kundërshtosh përshkrimin e saj për një presidencë që është "jashtë fuqisë, e rraskapitur dhe e çorientuar". Ndërkohë, udhëheqësi i së majtës ekstreme, Jean-Luc Mélenchon, ka inkurajuar protestat dhe i ka përdorur ato për të rritur apelin e tij si kandidat anti-sistem, megjithëse trazirat e kësaj fundjave mund të dëmtojnë rritjen e tij të fundit në sondazhe. Édouard Philippe, qendristi kryesor, është i njollosur nga fakti që i bën shoqëri një qeverie të dobët, ndërsa ai po përpiqet të përcaktojë një drejtim të ri bindës.

Në fakt, ankesat e përhapura dhe atmosfera e fortë kanë zbuluar thellësinë e problemeve sociale të Francës. Fatkeqësisht, asnjë nga kandidatët nuk duket se di çfarë të bëjë për t'i zgjidhur ato ashtu siç duhet.

Burimi: Financial Times