Shqipëria, vendi me ritmin më të ulët të rritjes së investimeve në Ballkan për vitin 2024

Shqipëria ka shënuar një rritje të lehtë të Investimeve të Huaja Direkte (IHD) gjatë vitit 2024, por mbetet ndër vendet me performancën më të dobët në rajon për nga ritmi i zgjerimit të tyre. Sipas raportit të fundit të Institutit për Studime Ndërkombëtare të Vjenës (wiiw), vendi ynë tërhoqi 1.58 miliardë euro investime, nga 1.5 miliardë euro një vit më parë – një rritje modeste prej 5.7%.

Pavarësisht kësaj, Shqipëria qëndron pas vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor, të cilat kanë shënuar rritje të ndjeshme, sidomos në sektorët e teknologjisë dhe energjisë së rinovueshme – fusha nga të cilat Shqipëria nuk ka përfituar ndjeshëm.

Rritje e riinvestimeve, rënie e kapitalit të ri
Një nga pikat pozitive për Shqipërinë është rritja e riinvestimeve të fitimeve nga investitorët ekzistues, të cilat arritën në 852 milionë euro në 2024 – nga vetëm 137 milionë euro në vitin 2017. Kjo tregon një nivel të lartë besimi nga bizneset që tashmë operojnë në vend. Megjithatë, investimet përmes kapitalit të ri kanë rënë ndjeshëm – nga 808 milionë euro në 2017 në 709 milionë euro në 2024.

Krahasimi me rajonin
Në të njëjtën periudhë, Serbia regjistroi 5.2 miliardë euro investime, duke përfaqësuar një rritje prej 14% dhe duke mbledhur më shumë investime sesa të gjitha vendet e tjera të rajonit së bashku. Edhe Maqedonia e Veriut shënoi një bum investimesh me 1.2 miliardë euro – një rritje prej 117% krahasuar me vitin 2023. Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina gjithashtu raportuan shifra solide me rritje vjetore përkatësisht 14% dhe 6.2%.

Struktura e investimeve, problem për Shqipërinë
Raporti vëren se Shqipëria vijon të tërheqë kryesisht investime në ndërtim dhe pasuri të paluajtshme – sektorë me ndikim të ulët në produktivitet dhe modernizim ekonomik. Ndryshe nga fqinjët, vendi nuk ka arritur të tërheqë investime domethënëse në sektorët strategjikë si IT-ja, prodhimi inteligjent apo energjia e gjelbër.

Rekomandimet
Për të ndryshuar këtë trend, raporti sugjeron përmirësimin e klimës së biznesit, garantimin e sigurisë ligjore për investitorët dhe zhvillimin e kapitalit njerëzor përmes arsimit profesional dhe teknologjik. Vetëm kështu Shqipëria mund të kalojë nga një ekonomi e mbështetur te ndërtimi, në një ekonomi të qëndrueshme, eksportuese dhe konkurruese në rajon.