Zbardhet emri, ja kush do udhëheqë qeverinë e re afgane

Mullah Baradar është vendosur se personi që do udhëheqë qeverinë e re afgane. Ndërkohë, qeveria ende nuk është shpallur. Baradarit, i cili kryeson zyrën politike të talebanëve, do t’i bashkohet Mullah Mohammad Yaqoob, djali i bashkëthemeluesit të talibanëve Mullah Omar dhe Sher Mohammad Abbas Stanekzai, në poste të larta në qeveri.

“Të gjithë udhëheqësit kryesorë kanë mbërritur në Kabul, ku përgatitjet janë në fazat e fundit për të shpallur qeverinë e re,” tha një zyrtar taleban për Reuters, në kushte anonimiteti. Haibatullah Akhunzada, udhëheqësi suprem fetar i talebanëve, do të përqëndrohet në çështjet fetare dhe qeverisjen brenda kornizës së Islamit.

I lindur në provincën Uruzgan në 1968, ai luftoi në muxhahidët afganë kundër sovjetikëve në vitet 1980. Pasi rusët u dëbuan në 1992 dhe vendi ra në luftë civile midis komandantëve të luftës, Baradar krijoi një medrese në Kandahar me ish-komandantin e tij Mohammad Omar. Së bashku, dy mullahët themeluan talebanët, një lëvizje e kryesuar nga dijetarë të rinj islamikë kushtuar pastrimit fetar të vendit dhe krijimit të një emirati.

Të nxitur nga entuziazmi fetar, urrejtja e përhapur ndaj komandantëve të luftës dhe mbështetja e konsiderueshme nga agjencia pakistaneze e Inteligjencës (ISI), talebanët erdhën në pushtet në 1996 pas një serie pushtimesh të kryeqyteteve provinciale që e befasuan botën, ashtu si lëvizja është bërë javët e fundit.

Baradar, zëvendës i Mullah Omar, i cili besohej gjerësisht se ishte një strateg shumë efektiv, ishte arkitekti kryesor i atyre fitoreve. Ai mbajti një sër rolesh ushtarake dhe administrative në regjimin pesëvjeçar të talebanëve, dhe në kohën kur ai u rrëzua nga SHBA dhe aleatët e tij afganë, ai ishte zëvendësministër i mbrojtjes.

Gjatë mërgimit 20 vjeçar të talebanëve, Baradar kishte reputacionin e një udhëheqësi të fuqishëm ushtarak dhe një operatori të mprehtë politik. Diplomatët perëndimorë e konsideruan atë si krahun e Quetta Shura – udhëheqja e rigrupuar e talebanëve në mërgim – që ishte më rezistente ndaj kontrollit të ISI dhe më e përshtatshme për kontaktet politike me Kabulin.

Administrata Obama, kishte më shumë frikë nga ekspertiza e tij ushtarake sesa ishte shpresëdhënëse për prirjet e tij të supozuara të moderuara. CIA e gjeti atë në Karaçi në 2010 dhe në shkurt të atij viti bindi ISI që ta arrestonte.

Në vitin 2018, qëndrimi i Uashingtonit ndryshoi dhe i dërguari afgan i Donald Trump, Zalmay Khalilzad, u kërkoi pakistanezëve të lironin Baradarin në mënyrë që ai të drejtonte negociatat në Katar, bazuar në besimin se ai do të vendosej për një marrëveshje për ndarjen e pushtetit.

Abdul Ghani Baradar nënshkroi marrëveshjen e Dohas me SHBA në Shkurt 2020, në atë që administrata Trump e përshëndeti si një përparim drejt paqes, por që tani duket një post i thjeshtë drejt fitores totale të talebanëve.

Marrëveshja e SHBA dhe talebanëve për të mos luftuar njëri-tjetrin duhej të pasohej nga bisedimet për ndarjen e pushtetit midis talebanëve dhe qeverisë së Kabulit të Ashraf Ghanit. Ato bisedime u penguan dhe tani është e qartë se Baradar dhe talebanët po luanin për kohë, duke pritur që amerikanët të largoheshin dhe po përgatitnin një ofensivë përfundimtare.

Jeta e Abdul Ghani Baradar i ka mësuar atij durim dhe besim në fitoren përfundimtare. Ai konsiderohet si fitimtari i padiskutueshëm i luftës në Afganistan dhe një nga njerëzit kryesor që pritet të jetë Presidenti i ri i vendit./BW