Samiti urgjent për mbrojtjen dhe ndihmën ndaj Ukrainës, mbështetja e SHBA-së zbehet

Udhëheqësit e BE-së do të mblidhen në Bruksel ditën e sotme në një samit urgjent, pasi Presidenti i Francës Emmanuel Macron paralajmëroi se kontinenti ishte në një “pikë kthese të historisë”.

Përveç riarmatimit, liderët pritet të diskutojnë se si organi mund të mbështesë më tej Kievin përballë njoftimit të presidentit amerikan Donald Trump të hënën se ai do të pezullonte ndihmën për Ukrainën. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky është i ftuar në samit, raporton BBC.

Tensionet janë rritur gjithnjë e më shumë në të gjithë Evropën që nga përballja e Trump dhe Zelensky në Shtëpinë e Bardhë javën e kaluar.

Tre vjet pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, hapat e administratës Trump ndaj presidentit rus Vladimir Putin kanë shqetësuar shumë vende në Evropë se kontinenti nuk do të jetë në gjendje të mbështetet më tek SHBA për sigurinë e tij.

Presidenti Macron tha se Franca ishte e hapur për të diskutuar zgjerimin e mbrojtjes së ofruar nga arsenali i saj bërthamor për partnerët e saj evropianë, gjatë një fjalimi drejtuar kombit të mërkurën.

Kjo pasoi një thirrje nga Friedrich Merz, i cili ka të ngjarë të jetë kancelari i ardhshëm i Gjermanisë, për të diskutuar rritjen e ndarjes bërthamore.

Evropa po përballet me një “rrezik të qartë dhe të pranishëm në një shkallë që askush prej nesh nuk e ka parë në jetën tonë”, tha shefja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, ndërsa Presidenti i Këshillit Evropian António Costa tha se ky ishte një “moment përcaktues për Ukrainën dhe sigurinë evropiane”.

Të hënën, von der Leyen njoftoi një paketë të paprecedentë të mbrojtjes, të quajtur “ReArm Europe”, dhe tha se Evropa ishte e gatshme të rriste “masivisht” shpenzimet e saj të mbrojtjes.

Von der Leyen tha se tre propozimet e përshkruara në planin e “ReArm Europe” do të mbështesin Ukrainën dhe do të “adresojnë nevojën afatgjatë për të marrë shumë më shumë përgjegjësi” për sigurinë evropiane.

Propozimet përfshijnë:

Lejimin e vendeve për të rritur nivelet e deficitit kombëtar për t’i dhënë hapësirë ​​më shumë shpenzimeve të mbrojtjes
150 miliardë euro (125 miliardë £) në kredi për investime në mbrojtje në fusha që mund të përfitojnë nga mbrojtja e BE-së në tërësi, për shembull, mbrojtja ajrore dhe raketore, sistemet kundër dronëve dhe lëvizshmëria ushtarake, duke ndihmuar në grumbullimin e kërkesës dhe uljen e kostove përmes prokurimit të përbashkët
Lejimi i vendeve që të ridrejtojnë fondet e destinuara për programet e politikës së kohezionit (politika që synojnë të rrafshojnë dallimet midis rajoneve më shumë dhe më pak të favorizuara) për shpenzimet e mbrojtjes
Banka Evropiane e Investimeve do të lejohet gjithashtu të financojë projekte ushtarake.

Sipas von der Leyen, plani mund të çlirojë një total prej 800 miliardë eurosh për shpenzimet e mbrojtjes.

Shumë liderë evropianë kanë sinjalizuar mbështetjen e tyre për veprim të shpejtë dhe vendimtar në lidhje me sigurinë e kontinentit.

Donald Tusk, kryeministri i Polonisë, tha se plani i Komisionit përfaqësonte “një ndryshim thelbësor”, ndërsa presidenti lituanez Gitanas Nauseda tha se samiti do t’i jepte Evropës mundësinë për të treguar “nëse është thjesht një debat ose nëse ne mund të marrim vendime”.

Por priten mospajtime nga disa liderë evropianë që simpatizojnë Moskën.

Më parë këtë javë, kryeministri sllovak Robert Fico tha se qasja “paqe përmes forcës” e BE ishte “joreale”.

Kryeministri i Hungarisë, Viktor Orban, i cili ka tentuar vazhdimisht të bllokojë ndihmën e BE-së për Ukrainën dhe ka lavdëruar Trumpin, tha se tani ekziston një “ndarje strategjike… midis shumicës së Evropës dhe SHBA-së”.

“Njëra palë këmbëngul për zgjatjen e luftës në Ukrainë, ndërsa tjetra kërkon përfundimin e konfliktit”, shtoi ai.

Megjithatë, Orban e la të hapur derën për bashkëpunim me liderët e tjerë mbi çështjet e sigurisë dhe mbrojtjes së përbashkët.