Mësimi i rëndësishëm që Evropa mësoi në Davos rreth Groenlandës

Një tjetër mësim i rëndësishëm për evropianët ishte prania e Donald Trump në Davos, pasi qëndrimi i tyre rezultoi në një tërheqje të dukshme në çështjen e Groenlandës.

Kjo për shkak se ata formuan një front të përbashkët në favor të integritetit territorial dhe sovranitetit të ishullit Arktik, ndërsa paralajmëruan për kundërmasa serioze ekonomike, siç raportohet nga New York Times.

Sovraniteti dhe paprekshmëria e kufijve janë parime themelore të projektit evropian, të ndërtuar mbi rrënojat e Luftës së Dytë Botërore, kur imperializmi i fuqive të mëdha shkaktoi miliona vdekje. Mësimi ishte i qartë: mbrojtja kolektive e kufijve është e vetmja mënyrë për të mbrojtur shtetet e vogla nga sulmet e atyre më të mëdha.

Kthim te Ekspansionizmi

Situata aktuale e sheh Evropën përsëri duke u përballur me fuqi të mëdha me qëllime ekspansioniste. Rusia vazhdon përpjekjen e saj për të pushtuar Ukrainën, sovranitetin e së cilës e ka njohur në traktate të shumta. Shtetet e Bashkuara po kërkojnë përsëri që Danimarka, një aleate e BE-së dhe NATO-s, të lëshojë Groenlandën.

Por ruajtja e integritetit territorial dhe sovranitetit është një vijë e kuqe, e shprehur si nga Bashkimi Evropian ashtu edhe nga NATO.

"Fakti që kufijtë mund të kontestohen me forcë dhe kërcënimi i forcës kërcënon parimet themelore të sigurisë dhe ambicieve evropiane që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore", tha Ian Lesser, kreu i zyrës së Brukselit të Fondit Gjerman Marshall.

"Lufta në Ukrainë e ka sjellë këtë çështje në plan të parë", vazhdoi ai, "por ideja që Shtetet e Bashkuara, garantuesi kryesor i sigurisë evropiane, po vë në pikëpyetje konceptin e sovranitetit dhe integritetit territorial është një shqetësim serioz".

Nga ana e tij, Mark Leonard, drejtor i Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, argumenton se kontinenti i vjetër po rizbulon rëndësinë e sovranitetit përballë sfidave nga "fuqitë e mëdha" si Kina, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara.

"Pjesa më e madhe e historisë evropiane që nga Lufta e Dytë Botërore është përqendruar në përdorimin e sovranitetit dhe përqendrimin e tij në institucione shumëpalëshe", thekson ai. Por bota e re "po e ndryshon rrënjësisht natyrën e BE-së", shton ai.

Qëllimi i evropianëve

Evropianët e kuptojnë se nuk mund ta mbrojnë rendin e vjetër të bazuar në rregulla në nivel global, "por mund të jenë të sigurt se ai do të mbijetojë në Evropë", vëren ai. "Prandaj rrjedh rëndësia e Ukrainës dhe Groenlandës", thotë ai.

Leonard shpreson se "evropianët do ta mësojnë mësimin e ditëve të fundit: ata mund ta mbrojnë sovranitetin dhe integritetin territorial".

Artikulli citon konkretisht kryeministrin kanadez Mark Carney, i cili mori lëvdata për një fjalim në Davos në të cilin deklaroi se rendi i vjetër ndërkombëtar kishte vdekur. "Fuqitë e klasës së mesme si Kanadaja dhe Evropa", argumentoi ai, "duhet të formojnë aleanca të reja ndërsa fuqitë e mëdha braktisin rregullat dhe traktatet ndërkombëtare të pasluftës dhe në vend të kësaj mbështeten në 'integrimin ekonomik si armë, tarifat si leva, infrastrukturën financiare si shtrëngim, zinxhirët e furnizimit si dobësi që duhen shfrytëzuar'".

Ai shton: "Kur rregullat nuk të mbrojnë më, duhet ta mbrosh veten".

Pozicioni i Evropës është thelbësor

Evropa duket se e ka nxjerrë mësimin e saj. Evropianët i rezistuan kërkesave të Trump për t'i lëshuar Ukrainës territore të papushtuara nga Moska. Ata gjithashtu këmbëngulën se, edhe nëse një marrëveshje paqeje u lejonte trupave ruse të pushtonin 20% të Ukrainës, pushtimi nuk do të njihej kurrë si i përhershëm, madje as në Krime.

Ata gjithashtu siguruan më shumë fonde dhe ndihmë ushtarake për Ukrainën sesa Shtetet e Bashkuara, dhe e kanë mbyllur kryesisht hendekun që kur Trump uli fondet për Ukrainën. Kohët e fundit ata ranë dakord për një ndihmë shtesë ekonomike dhe ushtarake prej 90 miliardë eurosh për Kievin.

Në të njëjtën kohë, evropianët shprehën solidaritetin e tyre me Danimarkën dhe Groenlandën kundër kërkesave të Trump për të aneksuar ishullin bazuar në të njëjtin parim të integritetit territorial.

Emmanuel Macron foli në emër të shumë evropianëve në Davos kur tha: "Evropa tani ka mjete shumë të fuqishme dhe ne duhet t'i përdorim ato."

Kryeministri belg Bart De Wever ishte më i fortë. "Kaq shumë vija të kuqe po kalohen," tha ai në forum. "Të jesh një vasal i lumtur është një gjë, të jesh një skllav i pakënaqur është një tjetër," theksoi ai.

Mësimet nga Presidenca e Dytë e Trump

"Presidenca e dytë e Trump i ka mësuar Evropës se politika e lajkatimit ndaj Trump ka qenë një dështim dhe se mbrojtja e parimeve themelore është thelbësore", tha një zyrtar i lartë evropian që preferoi të mbetej anonim. Për të demonstruar se Evropa ka mësuar se pak lajkatim është i dobishëm, mjafton vetëm një armë në xhep.

Ky ishte rasti me Danimarkën dhe Groenlandën. Për javë të tëra, udhëheqësit dhe zyrtarët evropianë shpresonin se presidenti amerikan do të tërhiqej nga qëllimi i tij për të pushtuar Groenlandën "në mënyrën e lehtë" ose "në mënyrën e vështirë". Në vend të kësaj, ai kërcënoi me tarifa.

Për këtë arsye, Bashkimi Evropian caktoi një samit emergjent menjëherë pas Davosit.

Në përgjigje të kërcënimeve të Trump, evropianët pezulluan një marrëveshje tregtare SHBA-BE për tarifat doganore, ndërsa përgatitën një tarifë hakmarrëse prej 93 miliardë eurosh për mallrat amerikane.

Perspektiva tronditi tregjet, thotë Leonard. "Rezultati duket se ka pasur një ndikim te Trump, duke demonstruar se evropianët e kishin seriozisht dhe, përmes tregjeve, e shtynë atë të tërhiqej", thotë ai.

NATO dhe Fituesit Evropianë

Presidenti amerikan mund të ketë pretenduar se ka arritur një marrëveshje për Groenlandën, por fituesit e vërtetë këtu ishin evropianët, si Bashkimi Evropian ashtu edhe NATO, të cilët i përmbahen parimit themelor të mosndryshimit të kufijve pa pëlqimin e vendeve të përfshira.

Pas samitit të BE-së të premten në mëngjes herët, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen tha se kërcënimet e fundit për tarifa ofruan një mësim taktik se si të merresh me Shtetet e Bashkuara. "Stabiliteti, qasja, gatishmëria dhe uniteti" kishin qenë efektive, tha ajo.

"Prandaj, ne duhet ta ruajmë pikërisht këtë qasje në të ardhmen," shtoi ajo.

Shtetet Baltike dhe Vendet Skandinave të Shqetësuara

Kombet më të vogla evropiane, siç janë shtetet Baltike dhe vendet Nordike, janë thellësisht të shqetësuara për shkeljen e sovranitetit të tyre nga fuqitë e mëdha, tha Jana Pulierin, kreu i zyrës gjermane të Këshillit për Marrëdhëniet me Jashtë.

"Rusia, Kina dhe Shtetet e Bashkuara po përpiqen të ndryshojnë të gjithë rendin ndërkombëtar dhe Evropa është e zënë në mes. Të gjitha këto vende po përpiqen të na ndajnë sepse është më e lehtë të merresh me ne kur jemi të ndarë," theksoi ajo.

Për të, pyetja themelore është nëse Bashkimi Evropian dhe NATO do të jenë ende në gjendje të funksionojnë në këtë botë të re, më lakmitare.

"Këto institucione bazohen në paprekshmërinë e sovranitetit dhe parimin e konsensusit, dhe sfida tani është vetë ekzistenca e organizatave që kanë sjellë paqe dhe prosperitet në Evropë."/CNN