Moody’s jep alarmin për tregun e pronave në Shqipëri/ Çmimet e banesave rrezikojnë stabilitetin financiar

Rritja e shpejtë e çmimeve të banesave dhe ekspozimi i bankave ndaj tregut të pasurive të paluajtshme po shndërrohen në një nga dobësitë që mund të cenojnë stabilitetin financiar në Shqipëri. Paralajmërimi vjen nga agjencia ndërkombëtare e vlerësimit Moody’s, e cila e lidh rrezikun me mundësinë e një korrigjimi të fortë të tregut. Sipas të dhënave të cituara në raport, kreditë e lidhura me pasuritë e paluajtshme përbënin rreth 20% të aktiveve të sistemit bankar në tremujorin e tretë të vitit 2025.

Rritja e shpejtë e çmimeve të banesave dhe ekspozimi i sektorit bankar ndaj tregut të pasurive të paluajtshme po shndërrohen në një nga rreziqet që mund ta ekspozojnë ekonominë shqiptare ndaj goditjeve të papritura. Paralajmërimi vjen nga agjencia ndërkombëtare e vlerësimit Moody’s, e cila evidenton tregun e pasurive të paluajtshme mes dobësive që mund të cenojnë stabilitetin financiar në rast të një korrigjimi të fortë. Kjo agjenci e lidh rrezikun jo vetëm me çmimet e pronave, por me ndërthurjen e tyre me sektorin financiar. Rëndësia e këtij rreziku bëhet më e qartë edhe te skenarët që Moody’s përcakton për ecurinë e mëtejshme të vlerësimit të Shqipërisë.

“Faktorët që mund të çojnë në uljen e vlerësimit ose në rikthimin e perspektivës në të qëndrueshme janë: Perspektiva mund të rikthehet në të qëndrueshme nëse rritja ekonomike ngadalësohet ndjeshëm, deficitet fiskale zgjerohen në mënyrë të konsiderueshme, ose nëse rriten dobësitë e sektorit financiar, veçanërisht ato që burojnë nga tregu i pasurive të paluajtshme apo nga goditje të jashtme të papritura”, thuhet në raport.

Sipas Monitor, vlerësimi është veçanërisht i rëndësishëm në kushtet kur tregu shqiptar i pasurive të paluajtshme ka kaluar një cikël të gjatë rritjeje të çmimeve, i shoqëruar edhe me zgjerimin e kreditimit për blerjen e banesave. Rritja e ekspozimit të bankave ndaj tregut të pronave është bërë gjithnjë e më e dukshme. Edhe Fondi Monetar Ndërkombëtar ka evidentuar më herët të njëjtën dobësi. Sipas FMN-së, që nga viti 2019 aktiviteti i ndërtimit dhe çmimet e pasurive të paluajtshme janë rritur ndjeshëm, ndërsa ekspozimi i bankave ndaj sektorit është zgjeruar.

Në tremujorin e tretë 2025, kreditë e lidhura me pasuritë e paluajtshme përbënin rreth 20% të aktiveve totale të sistemit bankar. Paralajmërimi për pasuritë e paluajtshme vjen në të njëjtin raport ku Moody’s dha një sinjal pozitiv për profilin e përgjithshëm të vendit, teksa pritet që borxhi publik të ulet nga 52.9% e PBB-së në fund të 2025 në 50.2% në 2027, ndërsa deficiti i llogarisë korrente, që ra në minimumin historik prej 0.7% të PBB-së në 2025, pritet të mbetet pranë 1% në vitet 2026–2027. Agjencia parashikon gjithashtu rritje ekonomike prej 3.6% në 2026 dhe 3.5% në 2027, por në të njëjtën kohë evidenton se nevojat relativisht të larta për huamarrje dhe rreziqet që lidhen me rritjen e shpejtë të çmimeve të banesave mbeten pika dobësie për ekonominë shqiptare.