“Gen Z” udhëheq protestat në Europë, CNN: Ja cilat janë arsyet e revoltës së të rinjve!

Protestuesit përleshen me policinë gjatë demonstratës antiqeveritare, para kryeministrisë në Tiranë. (Hameraldi Agolli/AP)

“Gen Z” ka dalë në rrugë. Në mbarë Evropën, të rinjtë po protestojnë për çështje që variojnë nga mungesa e fondeve për arsim deri te kostoja e strehimit, duke paraqitur sfida të mëdha për qeveritë që janë tashmë nën presion dhe duke treguar gjithashtu shenja të dukshme zhgënjimi të cilat i shfaq Gjenerata Z.

Konfigurimi i saktë i ankesave ndryshon nga një vend në tjetrin. Në Spanjë, dëbimi i 87-vjeçares Maricarmen Abascal nga shtëpia e saj shërbeu si katalizator për këtë valë protestash; në Francë, ishin studentët që demonstruan në mbështetje të mësuesve grevistë; protestat studentore kanë tronditur Shqipërinë për muaj të tërë, të nxitura fillimisht nga planet për një projekt luksoz të mbështetur nga dhëndri i Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Jared Kushner.

Megjithatë, pavarësisht katalizatorëve të tyre të ndryshëm, të gjitha këto lëvizje kanë vepruar si një lloj vrime e zezë, duke tërhequr çdo pakënaqësi përpara se të ndizen në një shpërthim gjithëpërfshirës zhgënjimi për një brez të rinjsh që kanë frikë se nuk do të kenë të njëjtat mundësi si prindërit e tyre. Ata, pjesërisht, kanë frymëzuar edhe njëri-tjetrin. Protestuesit në Itali dhe Greqi i janë referuar homologëve të tyre francezë në sloganet e tyre. Protestat për strehimin në Spanjë u përhapën edhe në Portugali. Dhe sindikatat studentore në të gjithë Evropën po ndajnë këshilla dhe përvoja me njëra-tjetrën, tha për CNN Alice de Brito, nënkryetare e sindikatës kryesore studentore të Francës, UNEF.

Kjo i bën jehonë kërkesave të bëra nga udhëheqësja e sindikatës studentore italiane Sabrina Brizzola, e cila u shpreh në një tubim fundjavën e kaluar: “Le… të bëjmë që zëri ynë të dëgjohet për shkollat ​​që nuk shemben mbi kokën tonë, për punë të sigurt dhe dinjitoze, për kujdes shëndetësor publik, për drejtësi sociale.”

Për Julius Fintelmann, bashkëthemeluesin dhe kryeredaktorin e buletinit të përditshëm European Correspondent, protestat “pasqyrojnë një lloj zhgënjimi, ndjenjën se politika e Evropës po dështon të ofrojë për brezin e ardhshëm”.

Përveç arsimit dhe strehimit, ai vë në dukje një treg pune gjithnjë e më të pasigurt, ku inteligjenca artificiale ndikon në mënyrë disproporcionale në vendet e punës në hapat e parë, si dhe krizën klimatike që shërbyen si katalizator për këtë shpërthim të zemërimit të Gjeneratës Z. "Mendoj se në thelb ajo që shohim është ky premtim që kishte demokracia liberale, që ishte se brezi i ardhshëm do të gëzonte një jetë më të mirë se ajo aktuale, ky premtim thjesht nuk vlen më", i tha ai CNN.

Dhe vendet e Bashkimit Evropian më të prekura nga protestat - Greqia, Italia, Franca, Belgjika, Spanja dhe Portugalia - ndajnë një sfond të zymtë ekonomik dhe nivele të larta të borxhit kombëtar, duke e bërë të vështirë rritjen e shpenzimeve publike. Rendimentet e obligacioneve në Francë, për shembull, u rritën në nivelet e tyre më të larta që nga viti 2002 të mërkurën, duke ushtruar më shumë presion mbi buxhetet qeveritare.

"Duke pritur një përgjigje"

Protesta studentore si kjo janë mbajtur në fillim të vitit shkollor në shtator dhe tetor për nëntë vitet e fundit, ndërsa të rinjtë që kthehen në arsim kuptojnë se nuk kanë mjaftueshëm mësues ose pajisje të mira, vuri në dukje de Brito.

Megjithatë, këtë vit, protestat u rritën ndjeshëm, pasi kërkuan uljen e numrit të nxënësve në klasa, rritjen e shpenzimeve për mësuesit, investimet në infrastrukturë për t'i bërë ballë krizës klimatike dhe fundin e dhunës policore ndaj të rinjve. "Njerëzit thjesht janë lodhur duke pritur një përgjigje", tha de Brito.

Arsimi është një temë që i kalon kufijtë e Evropës. Mijëra studentë dhe mësues marshuan nëpër Greqi, përfshirë një grup që u mblodh jashtë parlamentit në Athinë duke brohoritur, "nga Greqia në Francë, ne e duam arsim publik dhe falas", sipas Reuters. Kur gjimnazistët pushtuan për herë të parë një shkollë të mesme në Romë, më 7 tetor, ata shkruan "si në Francë" në rreshtin e parë të deklaratës duke mbrojtur veprimet e tyre.

Qeveria italiane është përpjekur të minimizojë çdo ngjashmëri me lëvizjen e protestave në Francë. "Situata në Itali është shumë e ndryshme nga Franca", tha Ministri i Arsimit Giuseppe Valditara më herët gjatë këti muaji, duke përsëritur një pretendim të ekstremit të djathtë se protestat franceze nxiten nga vështirësia, që mungon në Itali, e integrimit të emigrantëve të gjeneratës së dytë në sistemin shkollor.

Megjithatë, strehimi është një çështje tjetër që i kalon kufijtë kombëtarë. Protestuesit italianë thonë se kanë ndjekur nga afër protestat e strehimit në Spanjë, të cilat shpërthyen në shtator dhe në fund e detyruan qeverinë të shpallte zgjedhje të parakohshme.

Studentët në një kamp proteste në Romë i thanë CNN se strehimi i përballueshëm ishte i pandashëm nga kërkesa për një arsim më cilësor. Njëra prej tyre, Elisa Pastore, tha se ajo dhe vëllai i saj "mezi" mund e përballojnë qiranë e dhomës së tyre të përbashkët në Romë, ku ndjekin universitetin. Për gjysmën e parë të studimeve të saj, derisa edhe vëllai i saj të fillonte universitetin, asaj iu desh të udhëtonte 120 kilometra nga jashtë Romës për të kursyer para.

Edhe grupe të tjera po protestojnë. Një bllokadë nga shoferët e kamionëve në Itali, të indinjuar nga rritja e kostos së karburantit pas luftës në Iran, ka ndaluar prodhimin e mocarelës së buallit dhe disa lloje makaronash. Çështje si strehimi tejkalojnë ndarjet brezore, duke tërhequr edhe brezat e vjetër në protesta.

Në Portugali, mijëra njerëz janë mbledhur në Sheshin Rossio, një nga sheshet më të ngarkuara të Lisbonës, çdo mbrëmje këtë javë. Disa madje ngritën tenda dhe 55 persona u arrestuan në orët e para të mëngjesit të së martës, duke nxitur demonstrata të mëtejshme. Protestuesit valëvisnin flamuj me slogane si "Casas para morar", që do të thotë "Shtëpi për të jetuar", kanë kërkuar kufizime në rritjen e qirave dhe përmbysjen e një ligji të ri që do t'i bënte dëbimet më të lehta.

Në Ballkan, demonstratat që po mbahen prej kohësh në Shqipëri dhe Serbi janë përqendruar më shumë në betejën antikorrupsion, duke u shndërruar në lëvizje që kërkojnë të rrëzojnë qeveritë e secilit vend.

Pasi protestat në Shqipëri u bënë të dhunshme javën e kaluar, kryeministri Edi Rama i rezistoi çdo thirrjeje për të dhënë dorëheqjen, duke akuzuar në vend të kësaj protestuesit se kërcënonin planet e tij për anëtarësimin e vendit në BE si dhe fajësoi kundërshtarët e tij politikë për trazirat.

“Ne duam një ndryshim, prandaj jemi këtu”, i tha një protestues në Shqipëri Reuters. “Duam revolucion, duam një qeveri të re, nuk kërkojmë negociata, na duhet një qeveri e re sa më shpejt të jetë e mundur.”

Ndërkohë në Serbi, protestat e udhëhequra nga studentët, që kanë formësuar politikën e vendit gjatë dy viteve të fundit, tani përbëjnë opozitën më të fortë ndaj udhëheqësit të hershëm Aleksandar Vuçiç në zgjedhjet parlamentare të dielën.

Ka të ngjarë të ketë më shumë demonstrata. Dy nga sindikatat më të mëdha të Francës kanë bërë thirrje për protesta të mëtejshme në Paris të shtunën, megjithëse Presidenti francez Emmanuel Macron ka ndërmarrë hapa për të ndaluar protestat "të paligjshme", që do të thotë se vetëm ato të lidhura me sindikatat do të lejohen nga autoritetet. Megjithatë, priten demonstrata të gjera në Orléans, ku figura e ekstremit të djathtë Marine Le Pen nis fushatën e saj presidenciale këtë fundjavë.

Sindikatat kryesore në Francë dhe Spanjë kanë bërë thirrje për një grevë të përgjithshme që do të mbahet më 5 dhe 11 nëntor. Në Gjermani, një grup që e quan veten "Gjenerata Z regelt" ("E ka Gjenerata Z") ka bërë thirrje për protesta mbarëkombëtare më 31 tetor. Sindikatat studentore në Britani dhe Itali po planifikojnë një ditë greve më 20 nëntor për të protestuar kundër kostos në rritje të arsimit.

Burimi: CNN