Çfarë është "Antifa"? Pse përmendet gjithnjë e më shumë në protestat e Europës?

Sa herë që protestat përplasen me grupet e ekstremit të djathtë, dalin në skenë simbolet e flamujt e zinj e të kuq dhe në debatet politike përmendet emri Antifa. Për disa, bëhet fjalë për një lëvizje që lufton fashizmin dhe racizmin. Për të tjerë, ajo përfaqëson një grupim radikal të majtë, disa prej mbështetësve të të cilit përdorin edhe dhunën. Por çfarë është në të vërtetë Antifa dhe a qëndron pas protestave të dhunshme që shihen në vende të ndryshme të Europës?

 Antifa nuk është një organizatë e vetme

Emri Antifa vjen nga fjala antifashist dhe përdoret për individë e grupe që kundërshtojnë fashizmin, neonazizmin, supremacinë e të bardhëve, racizmin dhe ideologjitë e ekstremit të djathtë. Lëvizja lidhet kryesisht me të majtën politike, por personat që identifikohen me të nuk ndajnë domosdoshmërisht të njëjtat bindje apo qëllime politike.

Një nga keqkuptimet më të përhapura është ideja se Antifa funksionon si një organizatë e mirëfilltë, me drejtues, anëtarësi dhe një strukturë të vetme që koordinon veprimtarinë në vende të ndryshme. Në fakt, sipas organizatës kërkimore ACLED, nuk ekziston një organizatë e vetme Antifa me degë në të gjithë Europën apo Shtetet e Bashkuara. Termi përdoret për një rrjet të decentralizuar aktivistësh, grupesh lokale dhe individësh që mund të veprojnë në mënyrë të pavarur. 

Nga kundërshtimi i fashizmit te përplasjet në rrugë

Antifashizmi ka rrënjë historike në Europë dhe u bë tejet i rëndësishëm gjatë ngritjes së regjimeve fashiste në Itali dhe naziste në Gjermani, në gjysmën e parë të shekullit XX. Në atë periudhë, kundërshtimi ndaj fashizmit përfshinte grupe dhe individë me bindje të ndryshme politike. Sot, termi Antifa përdoret për një spektër më të gjerë aktivizmi, nga protestat paqësore dhe fushatat kundër grupeve ekstremiste, deri te veprimet më radikale.

Aktivistët mund të dokumentojnë veprimtarinë e organizatave të ekstremit të djathtë, të publikojnë informacione për figurat e tyre, të organizojnë kundërprotesta ose të përpiqen të pengojnë tubimet e tyre. Megjithatë, disa grupe dhe individë të lidhur me këtë skenë kanë përdorur edhe taktika të dhunshme, përfshirë përplasjet fizike me kundërshtarët dhe policinë. Këto raste janë dokumentuar, por nuk nënkuptojnë se çdo person që e konsideron veten antifashist mbështet dhunën.

Pse përmendet në protestat në Europë?
Në vende si Franca, Gjermania dhe Italia, grupe antifashiste janë shfaqur në kundërprotesta ndaj tubimeve të së djathtës ekstreme. Në disa raste, përballjet mes kampeve rivale kanë përfunduar në dhunë, duke e kthyer Antifa-n në një temë të vazhdueshme debati politik. Në Francë, për shembull, termi është rikthyer në qendër të vëmendjes pas përplasjeve mes grupeve radikale, ku autoritetet dhe partitë politike kanë diskutuar rolin e organizatave të së majtës ekstreme. Megjithatë, emërtimet “Antifa”, “e majta ekstreme” dhe “ultra e majta” nuk janë sinonime dhe nuk duhet të përdoren sikur përshkruajnë të njëjtin grup.

Një tjetër arsye pse emri përmendet shpesh është se simbolet antifashiste shfaqen edhe në protesta që kanë objektiva më të gjera politike ose sociale.

Por prania e një flamuri apo simboli Antifa në një demonstratë nuk provon se organizatorët esaj janë pjesë e kësaj lëvizjeje, aq më pak se të gjithë protestuesit veprojnë nën një drejtim të përbashkët. Për të përcaktuar rolin e grupeve të caktuara, nevojiten prova konkrete për pjesëmarrjen dhe veprimet e tyre, jo vetëm simbole apo pretendime politike. 
Pse ka kaq shumë polemika rreth saj?

Debati bëhetedhe më i fortë kur politikanët e lidhin Antifa-n me dhunën në protesta ose kërkojnë që ajo të trajtohet si organizatë terroriste. Në Shtetet e Bashkuara, Donald Trump e ka përdorur disa herë këtë argument, ndërsa në Europë disa politikanë të së djathtës kanë mbështetur ide të ngjashme. Në shtator të vitit 2025, Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv që e cilësonte Antifa-n si organizatë terroriste të brendshme, një veprim që nxiti debat për mënyrën se si përcaktohet dhe identifikohet kjo lëvizje. 

 Kritikët e kësaj qasjeje paralajmërojnë se, për shkak të mungesës së një strukture të vetme, etiketa Antifa mund të përdoret në mënyrë tepër të gjerë, duke përfshirë edhe protestues që nuk kanë lidhje me grupe të dhunshme. Nga ana tjetër, kundërshtarët e lëvizjes theksojnë se decentralizimi nuk e përjashton përgjegjësinë individuale për sulme, kërcënime apo shkatërrim prone.

A qëndron Antifa pas protestave të dhunshme?
Përgjigjja nuk mund të jetë një po ose jo për çdo rast. Individë që identifikohen me Antifa-n janë përfshirë në episode të dokumentuara dhune, por kjo nuk do të thotë se lëvizja organizon çdo protestë të dhunshme, apo se çdo përplasje me policinë lidhet me të. Po ashtu, pjesëmarrja e aktivistëve antifashistë në një demonstratë nuk provon se ata janë përgjegjës për të gjitha veprimet e paligjshme që mund të ndodhin gjatë saj.

Për të kuptuar çfarë po ndodh në një protestë, është e rëndësishme të dallohen organizatorët, grupet e identifikuara, motivet e demonstruesve dhe personat që kryejnë akte dhune. Antifa është një term real për një skenë të decentralizuar aktivizmi antifashist, por përdorimi i tij në debatet politike shpesh shkon përtej asaj që provojnë faktet. Pikërisht ky dallim është thelbësor për të kuptuar rolin e saj në protestat europiane, pa e paraqitur as si një organizatë të vetme që kontrollon trazirat, as si një lëvizje ku nuk ndodhin akte dhune.

Ndërkohë, në Shqipëri, protestat e zhvilluara kryesisht nga të rinjtë janë përqendruar te problematika të tjera sociale dhe ekonomike. Protestuesit kanë ngritur zërin kundër cilësisë së arsimit, nivelit të ulët të pagave, kostos së lartë të jetesës dhe korrupsionit. Edhe pse këto protesta mund të përfshijnë pakënaqësi të ngjashme me ato që shprehen në vende të tjera europiane, kjo nuk do të thotë se ato lidhen me lëvizjen Antifa. Për të përcaktuar karakterin dhe orientimin e një proteste, duhen parë kërkesat e pjesëmarrësve, organizatorët dhe mesazhet që përcillen.