SHBA sfidon Rusinë në Ballkan/ Marrëveshje miliardëshe për gazin, Greqia në qendër të planit

Bëhet fjalë për gazin natyror të lëngshëm (LNG) dhe përpjekjen për të zëvendësuar Rusinë si furnizuesi më i madh – me Greqinë që luan një rol kyç.

“Shtetet e Bashkuara po e përdorin transformimin e furnizimit me energji të Evropës për të zgjeruar ndikimin e tyre gjeopolitik në Ballkan. Duke investuar në tubacione dhe terminale të LNG-së dhe kontrata afatgjata për furnizimin me gaz të lëngshëm, ajo dëshiron të bëhet furnizuesi më i rëndësishëm i gazit në Ballkan. Megjithatë, në Bruksel ka shqetësim në rritje se Evropa mund ta zëvendësojë kështu një varësi të vjetër me një të re”, shkruan gazeta gjermane Kölner Stadtanzeiger.

Autori i artikullit, Gerd Höhler, i referohet Forumit të Biznesit të Dubrovnikut, në margjinat e të cilit kompanitë amerikane nënshkruan së fundmi kontrata me vlerë miliarda dollarë. Ndër projektet më të rëndësishme është ndërtimi i gazsjellësit Southern Interconnection, i cili do të transportojë gazin natyror të lëngshëm amerikan (LNG) nga Krk i Kroacisë deri në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Gazsjellësi 236 kilometra i gjatë, i vlerësuar në 1.5 miliardë dollarë, do të financohet, ndërtohet dhe operohet nga kompania amerikane AAFS Infrastructure and Energy LLC, thuhet në tekst. Kjo ka lidhje të ngushta me rrethin e Presidentit Donald Trump. Sekretari i Energjisë i SHBA-së Chris Wright tha se ky projekt do të ketë mbështetjen e qeverisë amerikane.

Largimi i gazit rus
Gazeta e Këlnit më pas thekson rëndësinë strategjike që ky projekt ka për Bosnjë-Hercegovinën. Vendi aktualisht importon pothuajse të gjithë gazin e tij nga Rusia nëpërmjet gazsjellësit TurkStream që kalon nëpër Bullgari dhe Serbi. Me vënien në punë të Ndërlidhjes Jugore, e planifikuar për vitin 2028, Bosnjë-Hercegovina do të fitonte akses të drejtpërdrejtë në burimet jo-ruse të gazit për herë të parë.

Qeveria në Sarajevë i dha një koncesion 30-vjeçar për ndërtimin dhe operimin e gazsjellësit një kompanie amerikane, sipas një ligji të veçantë dhe pa një tender publik, pavarësisht faktit se kjo nuk i pëlqeu Brukselit.

“BE-ja paralajmëron se anashkalimi i procedurave standarde të prokurimit publik mund të rrezikojë integrimin e vendit kandidat në tregun evropian të energjisë dhe ta bëjë më të vështirë aksesin në fonde nga Plani i Zhvillimit të BE-së për Ballkanin Perëndimor. Por, pavarësisht këtyre rezervave, investimet amerikane në rajon janë përgjithësisht të mirëpritura. Shumë vende të Ballkanit Perëndimor mbeten shumë të varura nga gazi rus. Infrastruktura e tyre energjetike është e vjetëruar, ndërsa fondet evropiane për modernizimin e rrjeteve po vijnë ngadalë”, shkruan Kölner Stadtanzeiger.

Artikulli përmend gjithashtu se negociatat e pranimit në BE po përparojnë shumë ngadalë, megjithëse agresioni i Rusisë në Ukrainë ka rritur sigurinë dhe rëndësinë energjetike të Ballkanit Perëndimor. Ndërkohë, SHBA-të po bëjnë marrëveshje. Në shkurt, Kongresi Amerikan miratoi një ligj të quajtur “Akti i Demokracisë dhe Prosperitetit të Ballkanit Perëndimor”, i cili synon të thellojë bashkëpunimin ekonomik me vendet në rajon dhe të inkurajojë investimet amerikane, me gazin natyror të lëngshëm që luan një rol kyç.

Greqia si partnere energjetike

Teksti më pas thotë se analistët në Institutin për Ekonominë e Energjisë dhe Analizën Financiare (IEEFA) presin që pjesa e LNG-së amerikane mund të rritet në 80 përqind deri në vitin 2028 kur bëhet fjalë për importet evropiane të gazit të lëngshëm. Në Greqi, deri në 66 përqind e importeve të LNG-së erdhën nga Shtetet e Bashkuara në tremujorin e parë të vitit 2026.

SHBA-ja e konsideron Greqinësi partneren më të rëndësishme energjetike në Mesdheun Lindor. Nga terminalet greke të LNG-së në Revythousa dhe Alexandroupoli, gazi amerikan transportohet nëpërmjet të ashtuquajturit “korridor vertikal” në Bullgari, Rumani, Moldavi, Hungari dhe deri në Ukrainë. Edhe Maqedonia e Veriut dhe Serbia janë planifikuar të bashkohen me rrjetin.

Në fund të prillit, kompania greke Aktor Group përfundoi një kontratë njëzetvjeçare për furnizimin e LNG-së amerikane në Shqipëri. Drejtori ekzekutiv i Aktor, Alexandros Exarchos, mban lidhje të ngushta me Shtëpinë e Bardhë. Fakti që në nënshkrimin e kontratës në Tiranë mori pjesë ambasadori i SHBA-së në Greqi dhe ndihmësja e ngushtë e Trump, Kimberly Guilfoyle, tregon peshën politike të këtij projekti.

BE po hyn në varësi të re?

Gazi i lëngshëm natyror amerikan ndihmon në zëvendësimin e gazit rus nga tubacionet. “Nga ana tjetër, ka shqetësime në rritje se Evropa po hyn në një varësi të re strategjike – jo vetëm ekonomike, por edhe gjeopolitike”, paralajmëron gazeta gjermane, duke cituar zëvendëspresidenten e Komisionit Evropian, Teresa Ribera, e cila paralajmëroi se BE po rrit ndjeshëm varësinë e saj nga importet e gazit natyror të lëngshëm nga SHBA-ja.

“Ofensiva energjetike e SHBA-së është pjesë e një strategjie më të gjerë. Kompanitë amerikane po investojnë gjithashtu në infrastrukturën digjitale në Ballkan për të larguar furnizuesit kinezë si Huawei dhe ZTE.

Në të njëjtën kohë, SHBA-ja po forcon edhe praninë ushtarake në rajon”, shkruan Kölner Stadtanzeiger dhe përfundon: “Politikat e energjisë, infrastrukturës dhe mbrojtjes janë gjithnjë e më të ndërthurura. Ndërsa Bashkimi Evropian po bën përparim të ngadaltë me procesin e zgjerimit, Shtetet e Bashkuara po sigurojnë ndikim në rritje në rajon, i cili prej kohësh është konsideruar si një sferë interesi evropiane që nga fundi i Luftës së Ftohtë, përmes furnizimeve të LNG-së dhe investimeve strategjike.” /DW