“Zbulohet poshtë Bermudave struktura shkëmbore e madhe që mban ishujt mbi ujë – unike në botë!”

Nën Bermuda, arkipelagun e Atlantikut të Veriut pranë brigjeve të Shteteve të Bashkuara, manteli i Tokës fsheh një strukturë shkëmbore anomale: e hollë, por mbi 20 km e trashë, ajo vepron si një “jastëk”, duke i mbajtur ishujt të ngritur dhe duke u ngritur nga deti.

Kjo strukturë shpjegon pse Bermuda nuk u fundos kur magma e mantelit ndaloi së ushqyeri aktivitetin e saj vullkanik. Një enigmë gjeologjike që ka mbetur prej kohësh e pazgjidhur në një zonë tashmë të famshme për legjendën e Trekëndëshit të Bermudës. Zgjidhja u gjet nga studiues amerikanë, studiuesi i të cilëve u botua në revistën shkencore Geophysical Research Letters.

Misteri gjeologjik i Bermudës

Ishujt që formohen brenda një pllake litosferike, në vend që të jenë në skajet e saj, burojnë kur një kolonë materiali të nxehtë në ngritje, e quajtur tym, është e pranishme në mantelin poshtë kores së oqeanit.

Ndërsa ky material ngrihet, ai shkakton një fryrje në kore dhe ushqen një vullkan në dyshemenë e oqeanit, i cili mund të dalë gradualisht nga sipërfaqja e oqeanit, duke formuar një ishull. Me kalimin e kohës, pllaka litosferike lëviz mbi tym, duke e larguar ishullin vullkanik.

Duke mos u ushqyer më nga magma, ishulli është i destinuar të fundoset me dyshemenë e oqeanit. Ndërkohë, një ishull i ri vullkanik lind në skajin e tymit, dhe pastaj një tjetër ndërsa zhvendoset, derisa të formohet një arkipelag i tërë, siç është rasti i Hawaii-it.

Bermuda është një përjashtim nga ky mekanizëm i zakonshëm: megjithëse aktiviteti vullkanik pushoi 31 milion vjet më parë, këto ishuj ende dalin nga sipërfaqja e detit. Studiuesit kanë sqaruar kështu se çfarë i mban ato të ngritura: një masë shkëmbore me trashësi 21 kilometra që shtrihet nën koren oqeanike, brenda mantelit litosferik, pranë arkipelagut. Prania e saj ka lejuar që shtrati i detit të ruajë një fryrje edhe pasi magma pushoi së ngrituri; kjo shtresë veçanërisht e lehtë vepron si një lloj “jastëku” që e shtyn koren lart.

Si u zbulua struktura shkëmbore poshtë Bermudës

Studiuesit identifikuan këtë strukturë atipike duke analizuar të dhënat e mbledhura nga një stacion sizmik i vendosur pranë arkipelagut, të lidhura me qindra tërmete me magnitudë të lartë që ndodhën në distanca të mëdha. Valët sizmike të gjeneruara nga këto ngjarje, shpejtësia e të cilave ndryshon në varësi të materialeve nëpër të cilat kalojnë, i lejuan ata të rindërtonin strukturën e brendshme të Tokës.

Kjo analizë zbuloi praninë e një mase shkëmbore anomale, jashtëzakonisht të trashë, më pak të dendur dhe më të lehtë se shkëmbinjtë përreth. Sipas studiuesve, kjo është magma që nuk arriti të arrinte në fundin e oqeanit dhe u ngurtësua nën ndarjen midis kores dhe mantelit, duke formuar një masë me dendësi të ulët, e aftë të ushtrojë një shtytje lart në koren sipërfaqësore dhe të parandalojë fundosjen e Bermudës.

Ky zbulim i jashtëzakonshëm tregon se si strukturat e lashta dhe të qëndrueshme të zhytura mund t’i mbajnë ishujt oqeanikë mbi ujë edhe pasi aktiviteti vullkanik të ketë pushuar. Dhe, megjithëse Bermuda përfaqëson shembullin e parë të dokumentuar të këtij lloji, mund të ketë raste të tjera të ngjashme në planet./Lajmi i fundit