Shkencëtarët zbulojnë një ‘çelës’ gjumi që ndërton muskuj, djeg dhjamin dhe forcon trurin

Shkencëtarët kanë identifikuar një qark nervor në tru që rregullon çlirimin e hormonit të rritjes gjatë gjumit.

Gjumi i thellë jo vetëm që na ndihmon të ndihemi të pushuar, por kontribuon në mënyrë aktive në rigjenerimin e trupit tonë, duke forcuar muskujt, duke nxitur rritjen e kockave dhe duke ndihmuar në djegien e dhjamit. Për adoleshentët, është gjithashtu thelbësor për arritjen e gjatësisë maksimale.

Në zemër të gjithë kësaj është hormoni i rritjes, i cili sekretohet në sasi më të mëdha gjatë gjumit. Megjithatë, shkencëtarët prej kohësh pyesin veten pse gjumi me cilësi të dobët, veçanërisht faza fillestare e gjumit të thellë e njohur si gjumë jo-REM, shoqërohet me nivele më të ulëta të këtij hormoni thelbësor, siç raporton Science Daily.

Tani, studiuesit në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley, thonë se kanë identifikuar qarkun nervor që rregullon çlirimin e hormonit të rritjes gjatë gjumit. Në një studim të botuar në revistën Cell, ata hartuan rrugët e trurit që kontrollojnë këtë proces dhe përshkruan një mekanizëm të ri reagimi që ndihmon në ruajtjen e ekuilibrit hormonal.

Ky zbulim ofron një pamje më të qartë se si gjumi dhe hormonet bashkëveprojnë dhe, sipas studiuesve, në të ardhmen mund të kontribuojë në zhvillimin e terapive të reja për çrregullimet e gjumit të shoqëruara me sëmundje metabolike, të tilla si diabeti, por edhe sëmundje neurologjike, të tilla si sëmundja e Parkinsonit dhe sëmundja e Alzheimerit.

Dy rregullatorë

Ky mekanizëm ndodhet thellë në hipotalamus, një rajon primitiv i trurit i përbashkët për të gjithë gjitarët. Këtu, neuronet e specializuara lëshojnë sinjale që aktivizojnë ose pengojnë sekretimin e hormonit të rritjes. Dy rregullatorë kryesorë janë hormoni çlirues i hormonit të rritjes (GHRH), i cili stimulon sekretimin e tij, dhe somatostatina (GHIH), e cila e pengon atë. Së bashku, ato koordinojnë aktivitetin e hormonit gjatë gjithë ciklit gjumë-zgjim.

Hulumtuesit kanë zbuluar gjithashtu se, pasi të çlirohet, hormoni i rritjes ndikon në një nyje tjetër të rëndësishme të trurit, substantia nigra, një rajon i trungut të trurit i lidhur me vigjilencën, vëmendjen dhe funksionin njohës. Mosfunksionimi në këtë rajon është lidhur me një gamë të gjerë çrregullimesh neurologjike dhe psikiatrike.

Dallimet në fazat e gjumit

Për të studiuar këtë sistem, shkencëtarët regjistruan aktivitetin e trurit të minjve duke vendosur elektroda dhe duke stimuluar neuronet me dritë. Meqenëse minjtë flenë për periudha të shkurtra gjatë ditës dhe natës, ata provuan një model të dobishëm për të shqyrtuar në detaje se si ndryshon hormoni i rritjes gjatë fazave të ndryshme të gjumit.

Rezultatet treguan se GHRH dhe somatostatina sillen ndryshe në varësi të faktit nëse truri është në gjumë REM ose jo-REM. Gjatë gjumit REM, të dy hormonet rriten, duke shkaktuar një rritje të hormonit të rritjes. Megjithatë, në gjumin jo-REM, somatostatina zvogëlohet, ndërsa GHRH rritet më gradualisht, duke çuar ende në rritjen e sekretimit të hormoneve, por në një mënyrë të ndryshme.

Një ekuilibër delikat

Një nga gjetjet më interesante të studimit ishte ekzistenca e një mekanizmi reagimi midis hormonit të rritjes dhe zgjimit. Ndërsa gjumi përparon, nivelet e hormonit të rritjes rriten gradualisht dhe stimulojnë substancën nigra, duke e shtyrë trurin të shkojë në zgjim. Megjithatë, kur aktiviteti në këtë zonë bëhet i tepërt, ai në fund të fundit mund të shkaktojë përgjumje, duke krijuar kështu një ekuilibër delikat midis gjumit dhe zgjimit.

Sipas studiuesve, ky ekuilibër është thelbësor jo vetëm për rritjen dhe riparimin fizik, por edhe për shëndetin metabolik. Mungesa e gjumit nuk shkakton vetëm lodhje; meqenëse hormoni i rritjes është i përfshirë edhe në rregullimin e metabolizmit të sheqerit dhe yndyrës, sekretimi i dëmtuar mund të rrisë rrezikun e obezitetit, diabetit dhe sëmundjeve të zemrës. Në të njëjtën kohë, efekti i tij në rrugët e zgjimit sugjeron një korrelacion të mundshëm me funksionin njohës, duke ndikuar në qartësinë mendore dhe vigjilencën pas zgjimit.