Kometa C/2026 mund të ndriçojë qiellin më 4 prill

Fat apo lavdi? Kometa MAPS sfidon Diellin në vetëm 160,000 km. Zbuloni se kur dhe si ta shihni spektaklin astronomik më të pritur të vitit 2026.

Sistemi diellor po përgatitet për një ngjarje astronomike me intensitet të rrallë: kalimin e kometës C/2026 A1 (MAPS), një objekt qiellor që tani po hyn në fazën më kritike të udhëtimit të tij, në fund të marsit 2026. E zbuluar në fillim të janarit nga programi i monitorimit MAPS në Kili, kjo kometë i përket familjes së famshme të “sungrazer”-ave Kreutz, fragmente të një trupi të vetëm qiellor gjigant që u copëtua më shumë se një mijëvjeçar më parë. Veçantia e saj qëndron në afërsinë e saj me Diellin: më 4 prill 2026, të Shtunën e Madhe, kometa do të kalojë vetëm 160,000 kilometra nga sipërfaqja diellore, një distancë infinitezimale që do ta nënshtrojë atë ndaj temperaturave ekstreme dhe forcave gravitacionale.

Aktualisht e vendosur në yjësinë Cetus, C/2026 A1 ka shfaqur sjellje të paparashikueshme. Pas një ngadalësimi të shkëlqimit në mesin e marsit, bërthama përjetoi një “shpërthim” të papritur (një rritje të aktivitetit) midis 24 dhe 25 marsit, duke kërcyer në një magnitudë prej rreth 6.6-7.0, duke e bërë të dukshme me teleskopë të vegjël ose dylbi.

Analiza nga Teleskopi Hapësinor James Webb tregon një bërthamë me diametër afërsisht 400 metra, një madhësi që e vendos atë në prag të mbijetesës dhe avullimit të plotë. Nëse arrin të kalojë perihelionin më 4 prill pa u dëmtuar, kometa mund të bëhet e dukshme me sy të lirë, duke arritur një magnitudë të krahasueshme me atë të Venusit ose edhe më të madhe, me një bisht që mund të shtrihet disa gradë në qiellin e muzgut.

Ndërsa vëzhguesit në Hemisferën Jugore aktualisht gëzojnë pikën më të mirë të vëzhgimit, vëmendja globale është përqendruar në dritaren midis 6 dhe 10 prillit, kur, nëse bërthama mbijeton, kometa do të rishfaqet nga shkëlqimi diellor, duke u bërë një objekt spektakolar edhe për gjerësitë veriore, megjithëse ulët në horizont. Astronomët në Byronë e Meteorologjisë dhe SOHO po monitorojnë çdo ndryshim, pasi fragmentimi i bërthamës nën nxehtësinë e jashtëzakonshme diellore mund të krijojë një “bisht pa kokë” ose një shpërthim pluhuri të ndritshëm me një bukuri të jashtëzakonshme.

Shkurt, po përballemi me një rrezik të vërtetë qiellor: një “top dëbore të ndyrë” që po sfidon nxehtësinë infernale të Diellit për të na dhënë një spektakël unik. Kjo do të thotë se ditët e ardhshme do të jenë vendimtare për të kuptuar nëse C/2026 A1 do të shkrihet në hiç si një kub akulli në një pjatë të nxehtë apo do të bëhet “kometa e madhe” e vitit 2026, duke e transformuar qiellin e Pashkëve në një skenë drite dhe pluhuri yjor të dukshëm për këdo që di se ku të shikojë./Lajmi i Fundit