Mediat sociale – Kthesa dhe ndryshimet e mundshme pas dënimit të Meta-s dhe Google

Historia ka treguar se një vendim i vetëm gjykate mund të jetë i mjaftueshëm për të ndryshuar rrjedhën e një industrie. Ndoshta vendimi i fundit i një gjykate në Los Angeles, i cili i mbajti Meta dhe Google përgjegjëse për efektet që përdorimi i platformave të tyre (përkatësisht Facebook, Instagram dhe YouTube) kishte në shëndetin mendor të përdoruesve, është një rast konkret. Vendimi është përshkruar tashmë si një pikë kthese për mediat sociale.

Arsyeja kryesore është se padia ishte drejtuar kundër mënyrës se si janë projektuar platformat, jo përmbajtjes së tyre. Mediat sociale, sipas legjislacionit aktual në të dyja anët e Atlantikut, nuk mbahen përgjegjëse për përmbajtjen që përdoruesit e tyre “ngarkojnë” në to.

Megjithatë, në këtë rast, akuza ishte se platformat ishin projektuar për të nxitur varësinë e përdoruesve, veçanërisht tek të miturit, me karakteristika të tilla si lëvizja e pafundme dhe luajtja automatike e videos. Ata u akuzuan gjithashtu se ishin të vetëdijshëm për rreziqet e shëndetit mendor, nuk kishin ofruar paralajmërime të mjaftueshme dhe kishin projektuar produkte që inkurajonin përdorimin e zgjatur në një moshë të re.

Në praktikë, kjo do të thotë që përgjegjësia kalon nga përmbajtja tek algoritmet dhe nga përdoruesit tek projektuesit e platformave. Dhe kjo hap rrugën për një valë të re padish, me mijëra raste në Shtetet e Bashkuara të gatshme të përfitojnë nga ky vendim specifik ligjor.

Është interesante se e gjithë kjo po vjen në një kohë kur vendet evropiane po përballen me problemin e varësisë nga mediat sociale tek të miturit më intensivisht se kurrë dhe po përgatiten të vendosin ndalime. Për më tepër, Bashkimi Evropian ka zbatuar Aktin e Shërbimeve Dixhitale (DSA), i cili, ndër të tjera, ndalon praktikat e “dizajnit mashtrues”, vendos kufizime në reklamat e synuara për të miturit dhe prezanton kërkesa më të mëdha transparence për algoritmet. Në të njëjtën kohë, Komisioni Evropian ka nisur tashmë hetime nëse platformat kryesore i mbrojnë në mënyrë të mjaftueshme përdoruesit e mitur, duke u përqendruar në çështje të tilla si verifikimi i moshës, ekspozimi ndaj përmbajtjes së dëmshme dhe funksionimi i sistemeve të rekomandimeve.

Reagimi fillestar

Një pikë e rëndësishme është se padia e ngritur nga përdoruesi amerikan i mediave sociale i njohur si Kelly ishte drejtuar kundër TikTok dhe Snap. Megjithatë, platformat në fjalë arritën një zgjidhje jashtë gjykatës, duke vendosur një precedent tjetër ligjor. Meta dhe Google kanë zgjedhur të veprojnë në mënyrë ligjore dhe tani duhet të paguajnë 6 milionë dollarë dëmshpërblim, 70% e të cilave do të paguhen nga Meta. Ata padyshim do të apelojnë, por në çdo rast, mosmarrëveshja ligjore është me interes për ta.

Vlen të përmendet se Google ka nxituar të argumentojë se YouTube nuk është një platformë e mediave sociale, por më tepër një shërbim transmetimi. Ky është një mendim me të cilin shumë vëzhgues në mbarë botën nuk pajtohen, duke pasur parasysh se YouTube ofron veçori të shumta, të tilla si video të shkurtra (Shorts) dhe komente, të cilat janë tipare tipike të mediave sociale.

Ndryshimet që po vijnë

Ajo që është e rëndësishme është se vendimi i gjykatës ka të ngjarë t’i detyrojë platformat e mediave sociale ta bëjnë këtë. Modeli aktual i biznesit bazohet në promovimin algoritmik të përmbajtjes dhe rritjen e vazhdueshme të kohës së përdoruesit. Nëse platformat detyrohen të ndryshojnë këtë model dhe të vendosin kufizime përdorimi, kjo do të ndikojë ndjeshëm në të ardhurat nga reklamat, të cilat arrijnë në dhjetëra miliarda dollarë.

Sipas shumë analistëve, ka shumë të ngjarë që platformat kryesore të ridizajnojnë funksionet e tyre kryesore, veçanërisht mënyrën se si rekomandojnë përmbajtje, të vendosin më shumë kufizime në mbledhjen dhe përdorimin e të dhënave, dhe madje të zbatojnë mekanizma më të rrepta për të mbrojtur të miturit.

Kjo pikë e fundit është veçanërisht e rëndësishme në një kohë kur numri i vendeve që nxitojnë të ndalojnë të miturit të përdorin mediat sociale është duke u rritur vazhdimisht. Platformat kryesore pretendojnë se kanë mekanizma të tillë në vend, por realiteti është se ato nuk bëjnë praktikisht asgjë për të parandaluar fëmijët deri në 10 ose 11 vjeç të lidhen me mediat sociale. Dhe ato po reagojnë me forcë ndaj përpjekjeve dhe ndalimeve të futura në muajt e fundit.

Megjithatë, ajo që është interesante është se për herë të parë, mediat sociale po konsiderohen potencialisht të dëmshme, algoritmet po shqyrtohen si faktorë përgjegjësie dhe mbrojtja e të miturve po bëhet një çështje qendrore rregullatore. Në këtë rast, zhvillimet në Shtetet e Bashkuara po vendosin precedentin ligjor dhe Evropa po formëson kornizën rregullatore.

Platformat me shumë mundësi nuk do të ndryshojnë brenda natës. Por drejtimi është i qartë: mediat sociale po kalojnë nga një epokë rritjeje të pakontrolluar në një epokë llogaridhënieje. Dhe në këtë realitet të ri, suksesi do të matet jo vetëm nga angazhimi, por edhe nga sa mirë platformat i mbrojnë përdoruesit e tyre më vulnerabël./Lajmi i Fundit