Sulmi që synon “të djegë dijen”/ Rusia shkatërron miliona libra në Ukrainë

Viktoria Haidai shqyrton rrënojat e shëmtuara të makinës së shtypit, e cila duhet të ketë qenë e zënë duke prodhuar tekste shkollore gati për vitin e ri shkollor.

Fabrika, në periferi të Kievit, u godit gjatë natës nga një raketë ruse, pikërisht kur prodhimi po rritej për të ofruar 1.3 milionë libra – 10% të teksteve shkollore të Ukrainës.

Në hirin e tij ndodhet një faqe e djegur nga një libër shkollor i gjuhës angleze: “Emri im është William, jam nga Mbretëria e Bashkuar. Gjyshja ime jeton në Nottingham. Është një qytet i bukur.”

Rusia ka goditur shtypshkronja dhe shtëpi botuese në të gjithë Ukrainën në një seri sulmesh të kohëve të fundit, duke shkatërruar 12 milionë libra dhe duke dëmtuar ikona të tjera të historisë dhe kulturës ukrainase. Mediat lokale raportojnë se Rusia ka shkatërruar një të tretën e të gjithë librave të shtypur në Ukrainë këtë vit.

Asgjë nuk mund të shpëtohet në këtë makinë shtypi në Kiev. Edhe faqet që i mbijetuan flakëve janë dëmtuar nga uji, nga shuarja e zjarreve ose nga ekspozimi ndaj elementëve të natyrës nga çatia e shembur.

"Unë besoj se është e qëllimshme nga ana e Federatës Ruse", thotë Haidai, drejtor komercial i firmës botuese Konvi. Gjatë dy muajve të fundit, disa nga shtëpitë botuese më të mëdha kanë humbur depot e tyre të logjistikës, ku ruheshin sasi shumë të mëdha librash.

“Rusët po shkatërrojnë gjithashtu shtypshkronja në një përpjekje për të fshirë Ukrainën si komb. Por sinqerisht ata nuk do të kenë sukses.”

Më shumë se 35 ndërtesa botuese janë goditur gjatë javëve të fundit.

Por nuk janë vetëm faqet e reja që po sulmohen. Tregu i librave të dorës së dytë në Pochaina të Kievit u godit gjithashtu, duke fshirë qindra tezga individuale dhe vëllime të panumërta të çmuara.

Përpara se zjarrfikësit të mbaronin së shuari flakët, gjeta Liliya Velyka-n, një blogere librash 28-vjeçare, duke kërkuar nëpër rrënojat që digjeshin, për të parë nëse mund të shpëtohej ndonjë gjë. Ajo mbante fort një kopje të lagur të një romani fantastiko-shkencor.

“Librat po na shpëtojnë dhe humbja e kësaj është si humbja e zemrave tona”, thotë ajo.

Muzetë, galeritë e artit, studiot e filmit, bibliotekat dhe teatrot e operës janë dëmtuar gjithashtu. Në Lavrën Kiev-Pechersk, manastirin e madh mesjetar të kryeqytetit dhe vendin e trashëgimisë kulturore, kupolat e arta të Katedrales së Fjetjes së Krishtit u goditën.

Artefaktet fetare u zhvendosën në një vend të sigurt, por një pjesë e madhe e çatisë u vu në flakë pas një sulmi me dron. Riparimet parashikohet të kushtojnë 11.2 milionë dollarë (8.2 milionë paund) dhe do të zgjasin dy vjet.

Vendi është gjithashtu shtëpia e muzeut të librave dhe shtypit të Ukrainës. UNESCO e listoi kompleksin në vitin 1990 dhe e shtoi atë në regjistrin e saj të vendeve të trashëgimisë botërore në rrezik në shtator 2023.

Në festimet e fundit që shënuan 975 vjetorin e themelimit të manastirit, Drejtori i Përgjithshëm i UNESCO-s, Khaled El-Enany, tha se ishte “thellësisht i trishtuar” kur pa “dëmin e konsiderueshëm”.

“UNESCO dënon me forcë të gjitha sulmet kundër pronës kulturore të mbrojtura sipas ligjit ndërkombëtar”, u tha ai personaliteteve të mbledhura, përfshirë Presidentin Volodymyr Zelensky.